Wat is eczeem?

Eczeem is een huidaandoening. Eczeem is niet besmettelijk. Heb je last van eczeem? Dan is je huid ontstoken en ontstaan er rode plekken op de huid. Er zijn verschillende soorten eczeem:

  • Constitutioneel eczeem: dit is eczeem dat ontstaat door een erfelijke aanleg. Je hebt hier van jongs af aan al last van. Meestal zit het op plekken zoals de binnenkant van je ellebogen, je knieholten, rond je enkels, in je nek of rond je ogen. Soms gaat deze vorm van eczeem gepaard met een allergie, zoals hooikoorts.

  • Blaasjeseczeem: heb je naast rode plekjes, schilfers en bultjes vooral erg last van jeukende blaasjes? Dat noem je blaasjeseczeem. De blaasjes zitten meestal aan zijkanten van je vingers en tenen, op je voetzolen of op je handpalmen.

  • Eczeem op onderbenen: je onderbenen zijn droog en er zijn schilfertjes of barstjes zichtbaar. Dit komt vaak voor bij ouderen. De oorzaak van deze eczeem? De huid te vaak wassen met water en zeep, of dikke onderbenen door vochtophoping. Veel ouderen dragen vaak steunkousen. Deze kousen kunnen de huid op den duur gaan irriteren.

  • Allergisch contacteczeem: eczeem kan ontstaan doordat je huid in contact komt met een bepaald middel of materiaal. Zoals sieraden, make-up, zeep, schoonmaakmiddelen, bloemwater of rubber.

Wat zijn de symptomen van eczeem?

Actief eczeem kun je makkelijk herkennen aan roodheid en een soms gezwollen huid. Er zijn schilfers, bultjes, kloofjes of korstjes zichtbaar. Bij eczeem kunnen er ook vochtblaasjes ontstaan. Heb je chronisch eczeem? Dan is je huid vooral erg droog en schilferig met kloven. Bij eczeem heb je in ieder geval altijd last van jeuk.

Wat zijn klachten bij eczeem voor kinderen?

Net als volwassenen hebben kinderen met eczeem last van een rode huid met schilfers, blaasjes, bultjes, korstjes of kloven. Ook hebben ze last van jeuk en vaak een erg droge huid. Veel kinderen hebben daarnaast schade aan de huid door het krabben.Is je kindje jonger dan twee jaar? Dan zit eczeem vaak in het gezicht (maar niet rond de ogen of mond), op het hoofdje, op de ellebogen, het bovenlichaam en knieën.

Is je kind ouder dan twee jaar? Dan vind je eczeemplekken vaak aan de binnenkant van de ellebogen, in de knieholten, op de polsen of enkels en soms ook in de nek en rond de ogen.

Hoe ontstaat eczeem?

De oorzaken van eczeem zijn erg verschillend. Dit ligt aan het soort eczeem dat je hebt. Heb je als kind al last van eczeem en is het bij jou chronisch? Dan is je eczeem erfelijk. Veel ouderen hebben last van eczeem op de onderbenen. Dit kan worden veroorzaakt door je benen te vaak te wassen met water en zeep of door het dragen van steunkousen (bij dikke benen vol vocht). Eczeem kun je ook krijgen door contact met iets. Denk aan make-up, sieraden, zeep of schoonmaakmiddelen.

Onderzoek bij eczeem

Meestal kan de huisarts zien dat je last hebt van eczeem. Je huid is rood en zit vol bultjes, schilfers of kloofjes. Soms worden er onderzoeken gedaan om de oorzaak van eczeem op te sporen.

  • Plakproeven: dit wordt vooral gedaan als je huid in contact is geweest met een bepaald middel of materiaal, dat een allergische reactie heeft veroorzaakt. Er wordt dan een bepaalde ‘reeks’ op je huid geplakt, gericht op specifieke allergenen, je beroep of contactstoffen. Denk aan een rubberreeks of een reeks gericht op bepaalde metalen die in sieraden zitten. Zo ontdekt de arts snel of er sprake is van een contactallergie.

  • Huidpriktest: deze test wordt gedaan om te onderzoeken of je huid reageert op een allergeen dat in de lucht zit. Denk aan dierschilfers, pollen (zoals bij hooikoorts) of huisstofmijt. 

  • Bloedonderzoek: een bloedonderzoek wordt alleen gedaan bij schimmels of voedselallergie. Zo kan de arts zien of er in het bloed afweerstoffen zijn aangemaakt tegen bepaalde allergenen die in de lucht of in bepaalde voeding voorkomen. Soms worden er huidschilfers of huidvocht afgenomen om een schimmelinfectie of bacteriële infectie sneller te kunnen ontdekken.

Behandeling van eczeem

Eczeem kun je behandelen met een crème of zalf. Er zijn verschillende soorten crèmes voor eczeem:

  • ​Een crème die de huid verzacht en uitdroging voorkomt. Eén of twee keer per dag smeer je de eczeemplekken in met een verzorgende en beschermende crème. Bijvoorbeeld cetomacrogol zalf, lanette crème, vaseline-lanette crème, vaseline-paraffine zalf of koelzalf. Door hiermee te smeren houdt je huid meer vocht vast, is je huid beschermd en vermindert de jeuk. Je vindt deze crèmes en zalfjes bij de apotheek en hebt hier geen recept voor nodig. Een zalf is over het algemeen vetter dan een crème. Hoe droger je huid, hoe vetter de crème moet zijn.

  • Een crème met hormonen erin. Soms schrijft je huisarts een tweede crème voor met het hormoon corticosteroïd. Dit is nodig als het eczeem niet minder wordt met alleen een verzachtende crème. Of wanneer je veel last hebt van jeuk en daardoor blijft krabben. Smeer eerst de eczeemplekken in met de hormooncrème en een uur later met de verzorgende crème. De huisarts vertelt je hoe vaak je moet smeren met de hormooncrème.

  • Een crème met medicijnen. Is je eczeem ontstoken? Dan krijg je ook een crème met medicijnen waardoor de bacteriën gedood worden (fusidinezuur). Smeer een week lang drie keer per dag deze crème op de ontstoken plekken. Helpt dit niet? Dan schrijft de huisarts je soms een antibioticakuur voor.

  • Een crème tegen schimmels. Is het eczeem ontstaan door een huidschimmel? Dan moet je die plek behandelen met een crème tegen schimmels. Dit kan bijvoorbeeld miconazol op de huid of ketoconazol crème zijn. Meestal zit dit soort eczeem in de lies of op je voet.

Wanneer moet ik contact opnemen met de huisarts?

Heb je last van eczeem en krijg je hier een behandeling voor met een of meerdere crèmes? Dan moet je een of twee weken nadat je bent begonnen met smeren terugkomen bij de huisarts voor controle. Wordt het eczeem erger of komt het plotseling terug? Bel dan direct de huisarts.

Wat kan ik doen bij eczeem?

Als je last hebt van eczeem, kun je het best de volgende adviezen opvolgen:

  • Probeer niet te krabben. Knip je nagels regelmatig kort, zodat krabben minder makkelijk gaat. Ook zitten er onder je nagels vaak bacteriën. Dat is minder het geval als je nagels kort zijn. Heb je toch de neiging om te krabben? Probeer jezelf dan af te leiden.

  • Gebruik zo min mogelijk water en zeep. Water en zeep drogen je huid uit en daar kan eczeem erger door worden. Douche of badder het liefst twee tot maximaal drie keer per week, niet langer dan vijf minuten per douchebeurt. Zorg ervoor dat het water niet warmer is dan 37 graden. Gebruik het liefst geen zeep of shampoo. Smeer je huid na het douchen of in bad gaan gelijk in met een verzachtende crème.

  • Draag loszittende en gemakkelijke kleding. Kleding van katoen is het best. Wol of andere warme stoffen kunnen de huid soms irriteren. Zorg er ook voor dat je kleding niet te strak zit. 

  • Neem eventueel contact op met de bedrijfsarts. Kun je door het eczeem je werk niet meer goed uitvoeren? Dan is het handig om contact op te nemen met de bedrijfsarts. Samen kunnen jullie bespreken wat de mogelijkheden zijn.

Hoe kan ik eczeem voorkomen?

  • Smeer je huid vaak in met een verzorgende crème. Doe dit vooral na het douchen of zwemmen. Kies het liefst voor een hypoallergene crème zonder parfum.

  • Douche of badder niet te lang. Zorg er ook voor dat het water niet te heet is en vervang zeep door een bad- of doucheolie. Dep je huid droog in plaats van hard te wrijven.

  • Kleed je warm aan in de winterperiode. Kies hierbij vooral voor katoenen kledingstukken en werk met verschillende laagjes. Zo kun je een laagje uitdoen als je het te warm hebt, en bescherm je de huid tegen kou.

  • Was je handen niet te vaak. Draag ook bij het afwassen hypoallergene handschoenen. Droog je handen na het wassen altijd goed af en vergeet niet de stukjes tussen je vingers te drogen.

  • Mijd voeding die een allergische reactie uitlokt. Dit kan koemelk zijn, maar ook eiwit, noten of vis. Voeg bijvoorbeeld geen noten meer toe aan je salade of zelfgebakken cake. Vervang koemelk in je koffie door een plantaardig alternatief.

  • Mijd stressvolle situaties. Is het druk op je werk? Kaart dit aan in een gesprek. Zorg na het werk voor genoeg ontspanning en oefen met het aangeven van je grenzen.

Bronnen en expertise

Bronnen

Bij het samenstellen van deze pagina zijn de volgende bronnen geraadpleegd:​

  • ​Zorginstituut Nederland
  • Thuisarts.nl
  • Huidarts.com
  • UMCG.nl

Informatie gecontroleerd door expert

De informatie op deze pagina is gecontroleerd door Bas Knopperts. Hij is specialist op het gebied van zorgverzekeringen en een veelgevraagd expert in de media. Bijvoorbeeld bij Radio 1 en het AD

Disclaimer

Het gebruik van de informatie is volledig de verantwoordelijkheid van de lezer. Independer staat niet in voor de medische correctheid, volledigheid en effectiviteit. Bekijk voor meer informatie ook ons redactioneel beleid.

Awards

De zorgverzekering vergelijker van Independer heeft al verschillende prijzen en awards gewonnen, waaronder de WUA Award en de Shopping Award.