In het kort

Posttraumatische dystrofie wordt ook wel Complex Regionaal Pijnsyndroom (CRPS) genoemd. Het kan ontstaan na een operatie of verwondingen aan je armen of benen. Je kunt last hebben van pijn, zwellingen, lokaal zweten of een koud of juist warm gevoel. In Nederland lijden ongeveer 20.000 mensen aan een chronische vorm van posttraumatische dystrofie. Meestal is een posttraumatisch dystrofie goed te behandelen en te genezen, zolang je het maar snel ontdekt.

Wat is een posttraumatische dystrofie?

Posttraumatische dystrofie (PD) kan ontstaan na een operatie of letsel aan de armen, handen, benen of voeten. De zenuwen raken beschadigd, wat veel pijn en roodheid kan veroorzaken. Je lichaam reageert dus heel sterk op (meestal relatief kleine) verwondingen of operaties aan ledematen. PD ontstaat voornamelijk na letsel. Een klein deel van de patiënten die aan PD lijden geneest niet meer en zal altijd last houden van restklachten. Ruim tachtig tot negentig procent van de patiënten geneest gelukkig wel. De meeste mensen die last hebben van posttraumatische dystrofie zijn tussen de 45 en 60 jaar oud. Ruim tweederde van de patiënten met PD is vrouw.

Hoe ontstaat het?

Posttraumatische dystrofie kan worden veroorzaakt door een botbreuk, kneuzing, snijwond of zelfs schaafwond. Een enkele keer ontstaat posttraumatische dystrofie zonder letsel. Hoe posttraumatische dystrofie precies ontstaat is niet duidelijk. Wel zijn er verschillende theorieën:

​Stoornis genezingsproces

Er zijn onderzoekers die PD verklaren aan de hand van een stoornis. Het regelmechanisme dat normaal zorgt voor het genezingsproces van een verwonding is hierbij ontregeld. Er ontstaan verkeerde verbindingen tussen verschillende zenuwen. Zo kunnen er klachten ontstaan als acute pijn en zwellingen.

​Abnormale ontstekingsreactie

In andere onderzoeken wordt de oorzaak van PD benoemd als abnormale ontstekingsreactie. Weefsels nemen hierbij onvoldoende zuurstof op. Hierdoor hopen schadelijke stoffen zich op in deze weefsels, wat pijn en verkleuring van de huid veroorzaakt.

Wat zijn de klachten?

De symptomen van posttraumatische dystrofie zijn:

  • ​Hevige pijn (die erger wordt als je beweegt)
  • Zwelling van een lichaamsdeel
  • Huid die koud of warm aanvoelt (dit noem je koude dystrofie of warme dystrofie)
  • Verkleuring van de huid (meestal rood of roodblauw) 
  • Het aangedane lichaamsdeel kan minder goed bewegen
  • Je hebt pijn bij het aanraken van de huid

Er is sprake van PD of CRPS als je minstens vier van deze klachten hebt. Kenmerkend is dat de pijn die je hebt vaak erger is dan het letsel zelf. Warme CRPS (waarbij de huid warm aanvoelt) komt vaker voor. Slechts vijf procent van de patiënten ervaart koude CRPS.

Andere symptomen bij PD of CRPS die minder vaak voorkomen: 

  • ​Nagels die opeens sterk groeien of nagels die afbrokkelen
  • Meer haargroei op het aangetaste lichaamsdeel
  • Overmatig zweten in de handpalm of voetzool

Behandeling van posttraumatische dystrofie

Omdat nog niet duidelijk is hoe posttraumatische dystrofie precies ontstaat, is er niet één duidelijke behandelmethode. Meestal zijn er bij CRPS verschillende behandelingen mogelijk. Deze zijn erop gericht om de pijn te verminderen en schade aan gewrichten te beperken. Het is hierbij van belang dat je er zo vroeg mogelijk bij bent.

​Rust 

In de eerste plaats is het belangrijk dat je het aangedane lichaamsdeel niet overbelast. Houd voldoende rust en probeer niets te forceren. Soms krijg je een brace of spalk om je been, voet, arm of hand om deze te ontlasten. 

​Medicatie 

Je kunt PD ook behandelen met medicatie. Meestal worden er pijnstillers voorgeschreven. Soms worden deze pijnstillers gecombineerd met medicijnen die ontstekingsremmend werken of die de bloedvaten wijder maken.

​Vitamine en ketamine 

Sommige artsen schrijven ook vitamine c en ketamine voor. Vitamine C helpt vooral bij een botbreuk. Soms wordt bij een polsbreuk preventief 500 mg vitamine C per dag voorgeschreven. Zo moet CRPS voorkomen worden. Als de pijn erg hevig is, kan je ketamine voorgeschreven krijgen. Ketamine kun je tot je nemen via een infuus of op de huid. Het gaat wel gepaard met veel bijwerkingen, zoals misselijkheid, overgeven en hallucinaties.

​Therapie 

Patiënten met PD of CRPS hebben vaak baat bij verschillende therapieën. Denk aan fysiotherapie, ergotherapie of afspraken met een psycholoog. Als je pijn hebt ga je soms op een andere manier lopen of bewegen om die pijn niet te voelen. Met fysiotherapie leer je op de juiste manier bewegen, zonder dat je het aangedane lichaamsdeel belast of forceert. Bij chronische CRPS kan ergotherapie een uitkomst zijn. Een ergotherapeut leert je omgaan met je beperkingen. Zo kun je weer steeds meer dingen zelf doen. Ook een psycholoog kan je helpen. De impact van PD of CRPS op je dagelijks leven kan namelijk erg groot zijn. Een psycholoog ondersteunt je in het omgaan met je klachten en de impact ervan op je mentale welzijn.

​Suikervloeistof 

Bij een opname in het ziekenhuis kan er soms voor gekozen worden om je een suikervloeistof te geven. Deze suikervloeistof krijg je voor een aantal dagen via een infuus toegediend. De klachten zouden hierop goed kunnen reageren, waardoor ze uiteindelijk verminderen.

Bronnen en expertise

Bronnen

Bij het samenstellen van deze pagina zijn de volgende bronnen geraadpleegd:​

  • ​Trauma.nl (Nederlandse Vereniging voor Traumachirurgie)
  • OLVG
  • UMCG
  • Flevo Ziekenhuis 

Informatie gecontroleerd door expert

De informatie op deze pagina is gecontroleerd door Bas Knopperts. Hij is specialist op het gebied van zorgverzekeringen en een veelgevraagd expert in de media. Bijvoorbeeld bij Radio 1 en het AD

Disclaimer

Het gebruik van de informatie is volledig de verantwoordelijkheid van de lezer. Independer staat niet in voor de medische correctheid, volledigheid en effectiviteit. Bekijk voor meer informatie ook ons redactioneel beleid.

Awards

De zorgverzekering vergelijker van Independer heeft al verschillende prijzen en awards gewonnen, waaronder de WUA Award en de Shopping Award.