In het kort

In Nederland worden jaarlijks ruim 1 miljoen mensen gebeten door een teek. Als je in de natuur bent geweest, is het slim om jezelf en je kinderen op tekenbeten te controleren. Tekenbeten vind je vooral onder oksels, in de nek, in de knieholtes, bij de liezen, in de bilspleet en achter de oren. Tekenbeet gevonden? Verwijder deze teek dan zo snel mogelijk met een puntige pincet of een speciale tekentang. Maak het wondje van de beet schoon met een beetje alcohol.

Wat is een teek?

Een teek is een klein, spinachtig insect. Het heeft een zwartbruine kleur en is 1 tot 3 millimeter groot. Teken houden van een vochtige omgeving en worden actief als het warmer dan 7 graden is. Meestal is dit van maart tot en met oktober. Ook in het buitenland kun je in de natuur te maken krijgen met teken.

Teken kruipen op mensen en dieren. Zo kruipen ze makkelijk onder je kleding, op zoek naar warme en vochtige plekken. Teken bijten zich vast in je huid en zuigen zich vervolgens vol met bloed. Voor de teek zich volzuigt, kun je een teek herkennen aan een donker puntje dat vastzit in de huid. Als de teek zich volzuigt, wordt deze zo groot als een erwt: ongeveer 1 centimeter. Na een paar dagen laat de teek vanzelf weer los.

Waar vind je teken?

Teken kruipen, ze kunnen niet vliegen of springen. Zo kunnen teken niet uit bomen op je huid vallen. Je vindt teken op de grond, in hoog gras, in struikgewas, in bossen, duinen of parken. Ook vind je ze tussen dode bladeren, op planten en in je tuin.

Hoe herken je een tekenbeet?

Een tekenbeet doet geen pijn. Hierdoor merk je ze vaak niet op. Als de teek zich nog niet heeft volgezogen en je ontdekt de beet snel, dan is er een klein, donker puntje zichtbaar op je huid. Heeft de teek zich volgezogen? Dan wordt het zo groot als een erwt. Na een paar dagen laat de teek vanzelf los. Drie dagen na de tekenbeet ontstaat er op de plek van de beet een klein rood vlekje. Het vlekje wordt meestal niet groter dan een of twee centimeter en verdwijnt binnen een week. Verdwijnt het vlekje niet en wordt het groter? Neem dan zo snel mogelijk contact op met de huisarts.

Een tekenbeet zit vooral op plekken die warm en soms vochtig zijn. Denk aan de oksels, bilspleet, liezen, knieholtes, randen van het ondergoed, achter de oren en in de nek rond de haargrens.

Hoe verwijder je een teek?

Als je een tekenbeet op je lichaam ontdekt, is het belangrijk om de teek zo snel mogelijk te verwijderen. Soms loopt de teek nog over je lichaam. Dan heb je geen tekenverwijderaar nodig. Heeft de teek zich al vastgebeten? Verwijder de teek met een puntige pincet of een tekentang.

  1. Pak de teek zo dicht mogelijk bij de huid vast.
  2. Houd de pincet parallel aan de huid en trek de teek voorzichtig uit je huid. Draai de pincet niet. Gebruik je een tekentang? Lees dan van tevoren de gebruiksaanwijzing.
  3. Breekt de kop van de teek af? Dit is niet erg. De kop valt er in de loop van de dagen vanzelf uit. Soms kan het wel gaan ontsteken.
  4. Maak het achtergebleven wondje schoon met alcohol (70%) of povidonjood oplossing. Heb je dit niet in huis? Maak het wondje dan schoon met water en zeep.
  5. Noteer in je agenda de datum van de tekenbeet, de streek en het land waar je op het moment van de tekenbeet was en waar de teek op je lichaam zat. Markeer met een pen de plek op de huid of maak er een foto van.
  6. Controleer altijd of je nog meer tekenbeten hebt.​

Let de eerste drie maanden na de tekenbeet op het plekje van de beet. De vlek is rood of blauwrood rond de tekenbeet bij een lichte huidskleur. Bij een donkere huidskleur is de vlek rond de tekenbeet gelig of blauwig. Zorg er daarnaast voor dat je in de gaten houdt of er op een andere plek op je lichaam zo'n vlek ontstaat.​​​​​​​

Tekenbeet behandeling: DEET

Ga je naar een gebied waar veel teken zijn? Bescherm jezelf dan extra met DEET. DEET houdt insecten die uit zijn op mensenbloed op afstand. Bijvoorbeeld muggen, teken, steekvliegen en bloedzuigers. Je kunt dit middel vinden bij de drogist of apotheek. Belangrijk om te weten: volwassenen mogen een middel gebruiken waar 50% DEET in zit. Wil je je kind insmeren met DEET? Dan mag dit niet meer dan 20% DEET bevatten. Wees voorzichtig als je DEET voor het eerst gebruikt. Sommige mensen krijgen er huidproblemen van, zoals irritatie.

Tekenbeet behandeling als je vaak in de natuur bent

bijvoorbeeld als boswachter? Dan kun je speciaal geïmpregneerde kleding kopen. Deze kleding bevat een middel tegen insecten. Je kunt deze kleding vinden bij gespecialiseerde outdoorzaken.

Hoe voorkom je een tekenbeet?

Als je gaat wandelen in de natuur, zijn er een aantal dingen die je kunt doen om een tekenbeet te voorkomen

  • ​Blijf op de paden in het bos, in de duinen en in het park.
  • Mijd hoog gras en dichte struiken.
  • Draag kleding die goed aansluit. Zoals shirts met lange mouwen en een broek met lange pijpen. Stop eventueel je broekspijpen in je sokken.
  • Laat je kind een pet of hoed dragen. Kinderen worden meestal door teken gebeten op hun hoofd en in hun nek.
  • In de natuur geweest? Klop je kleding af voor je naar binnen gaat. Klop ook je rugzak af als deze buiten op de grond heeft gestaan.

Wanneer contact opnemen met huisarts?

In sommige gevallen moet je direct contact opnemen met de huisarts.

  • Het lukt je niet om de teek te verwijderen.
  • Je hebt het idee dat je de teek niet goed verwijderd hebt.
  • Je denkt dat de teek al langer dan 24 uur heeft vastgezeten in je huid.
  • Je hebt een tekenbeet in het buitenland opgelopen.

In deze gevallen moet je ook contact opnemen met de huisarts. Dit hoeft niet nog op dezelfde dag.

  • ​Er ontstaat binnen drie maanden een rood of blauwrood vlekje rond de tekenbeet (bij een lichte huidskleur). Bel binnen een of twee dagen de huisarts.
  • Er ontstaat binnen drie maanden een gelig of blauwig vlekje rond de tekenbeet (bij een donkere huidskleur). Bel binnen een of twee dagen de huisarts.
  • Als je op een andere plek op je lichaam een verkleuring of vlek ontdekt die langzaam groter wordt. Hierbij hoef je geen tekenbeet te hebben opgemerkt.
  • Je krijgt een paar dagen tot maanden na de tekenbeet deze klachten: grieperig gevoel (hoofdpijn, spierpijn, vermoeidheid, koorts); dikke, pijnlijke gewrichten (een of meer); een duidelijk uitstralende pijn, tintelingen of minder kracht in je arm, been of romp; je ziet plotseling dubbel of scheef 

Ziekte van Lyme

Van een tekenbeet kun je erg ziek worden. In Nederland kun je van een tekenbeet de ziekte van Lyme krijgen. In een enkel geval kun je van een tekenbeet teken-encefalitis (TBE tick-borne encephalitis) krijgen. Dit is een een hersen(vlies)ontsteking die wordt veroorzaakt door het teken-encefalitisvirus.

De ziekte van Lyme ontstaat na een tekenbeet. Dit gebeurt wanneer de teek besmet is met de bacterie Borrelia burgdorferi. Een op de vijf teken in Nederland draagt de Lymebacterie bij zich. Niet bij elke tekenbeet wordt de bacterie overgedragen. De teek raakt besmet wanneer deze bloed zuigt bij vogels of kleine dieren die deze bacterie bij zich dragen.

Niet iedereen die besmet is met de Lymebacterie krijgt dezelfde verschijnselen. De meest voorkomende symptomen van de ziekte van Lyme:

  • ​Er ontstaat een vlek of kring rondom de tekenbeet. Deze vlek of verkleuring wordt langzaam groter, en kan ontstaan tot drie maanden na de tekenbeet.
  • Je hebt in de eerste weken na de tekenbeet last van koorts en soms spierpijn of gewrichtspijn.
  • Je krijgt op de langere termijn soms last van huidklachten, zenuwklachten, gewrichtsklachten en hartklachten. Dit gebeurt er als de vroege Lyme-symptomen niet zijn behandeld met antibiotica. Het kan soms ook zijn dat deze klachten bij jou juist de eerste symptomen zijn van de ziekte van Lyme.

De behandeling van de ziekte van Lyme gebeurt altijd met antibiotica. Zowel in het vroege als in het latere stadium. Wel kan er al schade zijn ontstaan als je de ziekte van Lyme pas in een later stadium behandelt. Hoe eerder je erbij bent, hoe beter de ziekte van Lyme te behandelen is.

Bronnen en expertise

Bronnen

Bij het samenstellen van deze pagina zijn de volgende bronnen geraadpleegd:​

  • Thuisarts.nl
  • RIVM
  • LUMC

Informatie gecontroleerd door expert

De informatie op deze pagina is gecontroleerd door Bas Knopperts. Hij is specialist op het gebied van zorgverzekeringen en een veelgevraagd expert in de media. Bijvoorbeeld bij Radio 1 en het AD

Disclaimer

Het gebruik van de informatie is volledig de verantwoordelijkheid van de lezer. Independer staat niet in voor de medische correctheid, volledigheid en effectiviteit. Bekijk voor meer informatie ook ons redactioneel beleid.

Awards

De zorgverzekering vergelijker van Independer heeft al verschillende prijzen en awards gewonnen, waaronder de WUA Award en de Shopping Award.