In het kort

Vitiligo is een huidaandoening waarbij je huid en haar pigment verliest. Hierdoor ontstaan er diverse witte vlekken, die verschillen van formaat en vorm. Vitiligo kan op elke leeftijd ontstaan. Bij ongeveer de helft van de patiënten ontstaat vitiligo voor het twintigste levensjaar. Er zijn wel behandelingen, maar deze zijn vaak weinig effectief.

Wat is vitiligo?

Vitiligo is een pigmentstoornis. Je huid en haren verliezen pigment. De witte plekken die ontstaan hebben verschillende vormen en formaten. Bij die witte vlekken ontbreken pigmentcellen totaal. Pigmentcellen worden ook wel melanocyten genoemd. Ongeveer 0,5% van de wereldbevolking heeft vitiligo. Vitiligo is een medische aandoening. Daarnaast heeft het op psychosociaal vlak veel invloed. De ziekte heeft vaak een negatieve invloed op de kwaliteit van leven. Soms hebben patiënten hulp nodig van een arts of psycholoog om met vitiligo om te leren gaan. In Nederland hebben ongeveer 240.000 mensen vitiligo. 

Hoe ontstaat vitiligo?

De exacte oorzaak van vitiligo is tot nu toe onbekend. Er zijn wel een aantal theorieën ontwikkeld.

  • ​Erfelijkheid. Uit onderzoek is gebleken dat erfelijkheid een rol speelt. Vitiligo komt bijvoorbeeld vaak voor bij verschillende personen binnen dezelfde familie. 
  • Auto-immuuntheorie. Er zijn onderzoekers die zeggen dat vitiligo een auto-immuunziekte is. Een auto-immuunziekte is een stoornis in het immuunsysteem, waarbij het immuunsysteem zich richt op weefsels en cellen van het eigen lichaam. Bij vitiligo zou dit de vernietiging van pigmentcellen kunnen veroorzaken. Ook komen andere auto-immuunziekten vaker voor bij mensen met vitiligo. Denk aan coeliakie, diabetes type 1, jeugdreuma, multiple sclerose (MS), bepaalde ziekten van de schildklier en de Ziekte van Crohn.
  • Pigmentcel-vernietigingstheorie. Volgens de pigmentcel-vernietigingstheorie worden pigmentcellen vernietigd door stoffen die juist nodig zijn voor de aanmaak van huidpigment (melanine). Normaal is er in je lichaam een bepaald beschermingsmechanisme aanwezig dat deze stoffen in je lichaam onschadelijk maakt. Bij mensen met vitiligo zou het kunnen zijn dat dit mechanisme ontregeld is. Dit zou blijken uit het feit dat de witte plekken bij mensen met vitiligo het meest voorkomen op plekken die gewoonlijk juist erg gepigmenteerd zijn.
  • Neurogene theorie. Bij de neurogene theorie hebben onderzoekers ontdekt dat de uiteinden van zenuwen bepaalde schadelijke stoffen uitscheiden. Deze stoffen vertragen de vorming van huidpigment. Hierdoor verbleken de pigmentcellen.

Er zijn ook andere factoren die een rol kunnen spelen bij het ontstaan van vitiligo. Bijvoorbeeld zwangerschap, bevallen, operaties, emotionele spanning en lichamelijk letsel.

Wat zijn de symptomen?

De symptomen van vitiligo zijn melkwitte plekken van verschillende grootte en vorm. Vitiligo-vlekken kunnen op het hele lichaam voorkomen en kunnen na verloop van tijd ook uitbreiden. Meestal is de rand van de witte plekken donkerder dan je normale huidskleur. Ook haar dat op een vitiligoplek groeit wordt vaak wit. Het verloop van deze huidaandoening is niet constant. Geleidelijk wordt vitiligo erger, maar er zijn ook periodes van verbetering merkbaar. Soms zijn er plekken die spontaan herstellen. Dit gaat met name om melkwitte plekken die worden blootgesteld aan de zon, zoals vlekken op de armen. Het herstel is in ieder geval nooit volledig. Bij vitiligoplekken op het gezicht, de lippen en handen komt spontaan herstel vrijwel nooit voor. Dit geldt ook voor vitiligovlekken waar witte haren uit groeien en voor mensen die deze huidaandoening op latere leeftijd krijgen.

De meest voorkomende vitiligoplekken:

  • ​In het gezicht (rond de mond, neus en ogen)
  • Op de handen en voeten
  • In de oksels
  • Rondom geslachtsdelen en de anus
  • Op drukplaatsen, zoals je ellebogen en knieën

Onderzoek en diagnose van vitiligo

Omdat vitiligovlekken meestal opvallend zijn, is de diagnose makkelijk te stellen. Bij ongeveer 50% van de patiënten ontstaat de huidziekte vóór het twintigste levensjaar. Bij 70% tot 80% van de patiënten is dit voor het dertigste levensjaar. Vitiligo kan kort na de geboorte al ontstaan. De oudste vitiligopatiënt ooit gemeld was 97 jaar.

  • ​Wood’s lamp. Om een diagnose te stellen wordt er soms onderzoek gedaan met een Wood’s lamp, een UVA-licht. Met dit diagnostisch hulpmiddel kunnen artsen het onderscheid tussen vitiligoplekken en andere depigmentaties of hypopigmentaties makkelijker maken.
  • Histologisch onderzoek. Histologie of weefselleer is onderzoek van het weefsel. Hierbij wordt de opbouw en de bijzondere functies van het weefsel onderzocht. Dit kan de huid zijn, een knobbeltje, een orgaan of een poliep. Vitiligo heeft een belangrijk histologisch kenmerk: de afwezigheid van melanocyten.

Wat is de beste behandeling?

Er is tot nu toe nog geen behandeling gevonden voor vitiligo die volledig werkt. Behandelingen zijn wisselend effectief, meestal ligt dit tussen de 25% en 75%.

Behandelmethoden vitiligo

Corticosteroïden

Bij patiënten die beginnende vitiligo hebben, kan een corticosteroïdhoudende crème enigszins helpen. De patiënt brengt de crème een keer per dag aan. Een corticosteroïdhoudende crème mag nooit te lang gebruikt worden. Een paar weken tot hooguit drie maanden later moet duidelijk zijn of de behandeling met de crème werkt. In een enkel geval wordt een behandeling met deze crème gecombineerd met een zonnebankkuur (UVA-licht).

Lichttherapie

Lichttherapie met UVB 311-licht is tot nu toe de meest effectieve behandeling. Het wordt UVB 311 genoemd, omdat dit iets zegt over de golflengte van het UVB-licht. Dit licht kan alleen worden verkregen met speciale lampen die je niet in elk ziekenhuis vindt. Lichttherapie krijg je twee keer per week voor een periode van in ieder geval drie tot zes maanden. Na iets minder dan een jaar behandelen is er bij ruim 60% van de patiënten een terugkeer van pigment te merken op de vitiligoplekken. Dit wordt ook wel repigmentatie genoemd. Het teruggekeerde pigment is herkenbaar aan kleine, bruine puntjes. Belichtingstherapie heeft als nadeel dat het huidkanker kan veroorzaken. Bij lichttherapie met UVB 311-licht is deze kans gelukkig veel kleiner.

PUVA-behandeling

Met een PUVA-behandeling kan pigment ook terugkeren. Bij deze behandeling krijg je de stof psoraleen toegediend die je huid gevoeliger maakt voor UV-A stralen. Je kunt psoraleen in tabletvorm krijgen, als crème die je op je huid smeert of via een behandeling in badwater. Bij een Bad-PUVA behandeling wordt psoraleen toegevoegd aan het badwater. Dit kun je niet bij elk ziekenhuis doen. Een PUVA-behandeling doe je twee keer per week voor minstens een jaar. Na zes weken kun je het eerste terugkerende pigment verwachten. Net als bij lichttherapie herken je dit aan bruine puntjes. Voor een goed resultaat moet je soms jarenlang PUVA-behandelingen doen. Tussendoor worden er pauzes gepland, zodat je je huid niet te veel belast. Van PUVA-behandelingen word je erg bruin. Veroudering van de huid kan door deze behandelingen versnellen.

Transplantatie

Er zijn onderzoeken geweest waaruit bleek dat huidtransplantaties een gunstig effect hadden op de vitiligoplekken. Bij een transplantatie worden stukjes gepigmenteerde huid verplaatst naar een vitiligoplek. Je kunt hiervoor terecht op de polikliniek in het ziekenhuis en wordt plaatselijk verdoofd. Een huidtransplantatie wordt meestal alleen uitgevoerd bij patiënten waar de vitiligo enigszins tot rust is gekomen, bijvoorbeeld na lichttherapie.

De omgekeerde methode

Bij de omgekeerde methode wordt de niet-aangetaste huid behandeld. Dit is meestal het geval bij patiënten waarbij de vitiligoplekken zo zijn uitgebreid, dat er nog maar weinig gepigmenteerde plekken over zijn. Deze plekken worden gedepigmenteerd, zodat de huid straks egaal wit is. De omgekeerde methode wordt uitgevoerd met een hydrochinon-bevattende crème of een speciale pigmentlaser. Het nog bestaande pigment in je huid absorbeert het laserlicht. Deze plekken raken verhit en gaan uiteindelijk kapot. 

Wat kan ik zelf doen?

Wil je de vitiligoplekken camoufleren? Dan zijn daar verschillende manieren voor. Daarnaast is het belangrijk dat je goed voor je huid zorgt.

  • ​Gebruik huidskleurige make-up. Met huidskleurige make-up kun je plekken in bijvoorbeeld je gezicht of op andere opvallende plekken maskeren. Er zijn schoonheidsspecialisten die hier een speciale training voor gehad hebben. Zij kunnen je uitleg geven over hoe je dit thuis zelf doet.
  • Gebruik zelfbruiner met dihydroxyacetone. Heb je een erg licht huidtype? Dan kan een zelfbruinend middel met dihydroxyacetone ook goed werken. Blijf hierbij willen binnen de rand van de vitiligoplek, anders wordt de rand van de plek nog donkerder.
  • Bescherm je huid tegen de zon. Probeer de witte vlekken ook te beschermen tegen de zon. Deze plekken zijn namelijk extra gevoelig voor de zon en kunnen makkelijker verbranden. Gebruik daarom altijd een zonnebrandcrème van de hoogste factor. Draag ook bedekkende kleding en een hoed. Op deze manier kun je ervoor zorgen dat je onaangetaste huid minder erg afsteekt tegen de vitiligoplekken.

Bronnen en expertise

Bronnen

Bij het samenstellen van deze pagina zijn de volgende bronnen geraadpleegd:​

  • Thuisarts.nl
  • Huidarts.com

Informatie gecontroleerd door expert

De informatie op deze pagina is gecontroleerd door Bas Knopperts. Hij is specialist op het gebied van zorgverzekeringen en een veelgevraagd expert in de media. Bijvoorbeeld bij Radio 1 en het AD

Disclaimer

Het gebruik van de informatie is volledig de verantwoordelijkheid van de lezer. Independer staat niet in voor de medische correctheid, volledigheid en effectiviteit. Bekijk voor meer informatie ook ons redactioneel beleid.

Awards

De zorgverzekering vergelijker van Independer heeft al verschillende prijzen en awards gewonnen, waaronder de WUA Award en de Shopping Award.