Wat zijn waterpokken?

Waterpokken is een erg besmettelijke ziekte. Bij waterpokken ontstaan er op het hele lichaam rode vlekjes, blaasjes en korstjes. Het is een echte kinderziekte, omdat bijna elk kind het wel krijgt. Waterpokken wordt veroorzaakt door het varicellazostervirus en komt meestal voor in de winter en de vroege lente.

Wat zijn de symptomen van waterpokken?

Waterpokken begint bij kinderen vaak met een verkoudheid. Daarna krijgt je kind over het hele lichaam rode vlekjes en blaasjes. Je vindt deze vlekjes en blaasjes vaak ook op de oogleden, in het haar en in de mond. Deze vlekjes en blaasjes veroorzaken jeuk. Daarnaast gedraagt je kind zich misschien wat huilerig en hangerig. Dit komt door de verminderde eetlust en de koorts waar veel kinderen met waterpokken last van hebben. De blaasjes drogen uiteindelijk op tot korstjes, die na tien dagen helemaal verdwenen zijn. Heeft je kindje erg veel gekrabd aan de blaasjes? Dan kunnen er soms littekens achterblijven.

Symptomen waterpokken bij volwassenen (12 jaar of ouder)

De symptomen van waterpokken bij volwassenen zien er grotendeels hetzelfde uit als bij kinderen. Bij een volwassene kan het ziekteverloop wel iets ernstiger zijn. Naast de verkoudheid en jeukende vlekjes en blaasjes heb je meer kans op een longontsteking bij waterpokken. Dit zorgt voor benauwdheid, veel hoesten en hoge koorts.

Symptomen waterpokken bij zwangeren

Ook zwangeren hebben meer kans op een longontsteking. Daarnaast loopt het kindje het risico om het congenitaal varicellasyndroom op te lopen. Dit syndroom bestaat uit beschadigingen van de huid, oogafwijkingen, kleine armen en benen, en afwijkingen van het centraal zenuwstelsel (hersenen en ruggenmerg). De kans op deze afwijking is het grootst (2%) als je waterpokken krijgt tussen je dertiende en twintigste zwangerschapsweek. Van de honderd zwangeren die tijdens de zwangerschap waterpokken hebben, wordt bij ongeveer vijf van hen het kindje te vroeg geboren. Als je waterpokken oploopt tussen vijf dagen voor je bevallen tot twee dagen erna, heeft je baby kans op een longontsteking, een leverontsteking, een maagdarminfectie en/of een hersenvliesontsteking.

Het verloop van waterpokken

Hoe zien de stadia van waterpokken eruit? Meestal verloopt waterpokken bij ieder kind op dezelfde manier. De incubatietijd ligt tussen de 13 en 18 dagen. Incubatietijd is de tijd tussen besmetting en het moment waarop je klachten krijgt. Meestal is een kind twee dagen voor hij of zij klachten krijgt al besmettelijk.

  1. ​Waterpokken begint met een snotneus of verkoudheid. Sommige kindjes zijn ook hangerig en hebben koorts.
  2. Eén tot twee dagen na deze griepklachten ontstaan er over het hele lichaam rode vlekjes en bultjes die behoorlijk jeuken en irriteren.
  3. De bultjes vullen zich met vocht en worden blaasjes. Deze kunnen breken en lekken. Bijvoorbeeld wanneer je kindje krabt aan de blaasjes of wanneer kleding erlangs schuurt.
  4. De blaasjes drogen in na ongeveer zeven dagen. Als de blaasjes indrogen, verdwijnt de jeuk en is het niet meer besmettelijk. Er ontstaan korstjes die na tien dagen helemaal verdwenen zijn.

Wanneer zijn waterpokken besmettelijk?

Waterpokken zijn erg besmettelijk. Twee dagen voor de vlekjes en blaasjes ontstaan is iemand al besmettelijk. Het virus van waterpokken zit in de neus en keel. Door te hoesten, te niezen of te praten komen er kleine druppeltjes met het virus terecht in de lucht. Zodra iemand deze virus bevattende druppeltjes inademt, kan hij of zij besmet raken. Besmetting komt ook door direct contact met het vocht uit de blaasjes. Besmettingen binnen het gezin zijn daarom bijna niet te voorkomen.

Heb je zelf als kind waterpokken gehad? Dan heb je antistoffen in je lichaam, waardoor je niet nog een keer waterpokken kan krijgen. Alleen baby’s jonger dan 1 jaar kunnen waterpokken opnieuw krijgen. Als je waterpokken hebt gehad, blijft het waterpokkenvirus altijd in je lichaam. Het virus is dan inactief, dus daar merk je niets van. Wel kan het virus weer ‘reactiveren’ en tot uiting komen als gordelroos. Dit komt veel voor bij ouderen, bij mensen met een verzwakt immuunsysteem (bijvoorbeeld iemand met kanker die een chemobehandeling krijgt) of mensen die veel stress ervaren. Je kunt iemand anders niet ook besmetten met gordelroos. Wel kan iemand waterpokken krijgen als hij of zij dit als kind niet gehad heeft en in contact komt met iemand die gordelroos heeft. 

Wat te doen tegen waterpokken?

Er bestaat geen medicijn tegen waterpokken. Wel kun je door het gebruik van bepaalde dingen de symptomen van waterpokken verminderen.

Als je kind waterpokken heeft, zijn er een aantal dingen die je kunt doen:

  • ​Niet krabben. Het is belangrijk dat je kind niet krabt aan de blaasjes. Als ze hieraan krabben, knappen de blaasjes open en komt de besmettelijk vloeistof vrij. Kan je kindje moeilijk van de plekjes afblijven? Trek hem of haar dan zachte handschoentjes of wanten aan.
  • Nagels kort houden. Houd de nagels van je kind kort, zodat het moeilijk kan krabben aan de blaasjes en bultjes. Onder nagels blijven vaak een hoop bacteriën achter. Hoe korter, hoe beter.
  • IJsje eten. Heeft je kind veel plekjes en blaasjes in de mond? Dan kan het helpen om het iets kouds te eten of te drinken te geven. Bijvoorbeeld een waterijsje of een beetje limonade met ijsblokjes. 
  • Douchen en badderen. Als je kind waterpokken heeft, mag het gewoon in bad of onder de douche.
  • Naar school of kinderdagverblijf. Je hoeft je kind met waterpokken niet thuis te houden. Je kind is twee dagen voor de eerste vlekjes ontstaan al besmettelijk. De kans is dus groot dat het andere kinderen al heeft besmet met het waterpokkenvirus. Geef wel aan dat je kind waterpokken heeft, zodat andere ouders ook op de hoogte zijn. Het kan zijn dat jouw school of kinderdagverblijf andere regels handhaaft over het thuishouden bij een besmettelijke ziekte.

Middeltjes bij waterpokken

  • ​Gel of koelvloeistof. Smeer carbomeerwatergel of een koelende vloeistof (zink lotion of mentholgel) op de rode vlekjes. Smeer de gel of vloeistof niet op de opengekrabde blaasjes en wondjes. Deze gel en vloeistoffen vind je bij de drogist of apotheek. Door dit te gebruiken vermindert de jeuk en drogen de blaasjes sneller in. Goed om te weten: mentholgel mag je niet gebruiken bij kinderen jonger dan twee jaar. Het inademen van de mentholgeur kan voor hen gevaarlijk zijn.
  • Virusremmers. Krijg je als volwassene waterpokken? Dan kan de huisarts virusremmers voorschrijven. Dit kan alleen binnen 24 uur nadat de eerste vlekjes en blaasjes zijn ontstaan. Zo krijg je minder last van huiduitslag en word je minder lang ziek.

Is er een vaccinatie voor waterpokken?

Je kunt waterpokken niet voorkomen, maar met een waterpokkenvaccinatie zorg je voor een milder ziekteverloop. De waterpokkenvaccinatie is niet opgenomen in het Rijksvaccinatieprogramma. Dit komt doordat de meeste kinderen waterpokken op jonge leeftijd krijgen en het ziekteverloop bij hen meestal vrij mild is.

Ben je volwassen en heb je nog nooit waterpokken gehad? Dan kan inenten slim zijn. De vaccinatie tegen waterpokken is op eigen kosten beschikbaar. Informeer hierover bij het vaccinatiecentrum of de GGD. Je kunt je laten inenten tot vijf dagen na het eerste contact met iemand die waterpokken heeft. De vaccinatie zorgt ervoor dat je er geen longontsteking bij krijgt. Ben je zwanger of heb je een sterk verzwakt afweersysteem? Dan kun je niet gevaccineerd worden tegen waterpokken.

Wanneer moet ik contact opnemen met de huisarts?

Meestal is het niet nodig om bij waterpokken de huisarts te bellen. 

Heeft je kind waterpokken? Neem dan contact op in deze situaties:

  • Je kind is jonger dan drie maanden
  • Je twijfelt of het echt waterpokken is
  • Je kind wordt steeds zieker (je kind eet of drinkt nauwelijks, krijgt een grauw gezicht, is heel benauwd en/of blijft overgeven)​

Ben je volwassen en heb je waterpokken? Dan is het altijd slim om dit dezelfde dag nog bij de huisarts te melden. Bel in de volgende situaties meteen de huisarts:

  • Je bent zwanger
  • Je afweersysteem is erg verzwakt door bepaalde medicatie (Prednison of chemotherapie)
  • Je krijgt koorts
  • Je wordt suf of benauwd​

Heb je als kind nooit waterpokken gehad en ben je in contact geweest met iemand die waterpokken heeft? Ook dan is het slim om de huisarts te bellen.

Bronnen en expertise

Bronnen

Bij het samenstellen van deze pagina zijn de volgende bronnen geraadpleegd:​

  • ​Zorginstituut Nederland
  • Thuisarts.nl 
  • RIVM

Informatie gecontroleerd door expert

De informatie op deze pagina is gecontroleerd door Bas Knopperts. Hij is specialist op het gebied van zorgverzekeringen en een veelgevraagd expert in de media. Bijvoorbeeld bij Radio 1 en het AD

Disclaimer

Het gebruik van de informatie is volledig de verantwoordelijkheid van de lezer. Independer staat niet in voor de medische correctheid, volledigheid en effectiviteit. Bekijk voor meer informatie ook ons redactioneel beleid.

Awards

De zorgverzekering vergelijker van Independer heeft al verschillende prijzen en awards gewonnen, waaronder de WUA Award en de Shopping Award.