Overgangsklachten: syptomen en adviezen
De overgang is de periode waarin je eierstokken stoppen met het produceren van het hormoon oestrogeen. Hierdoor kunnen er verschillende klachten ontstaan. Uiteindelijk zal dit leiden tot het uitblijven van je menstruatie: de menopauze. Van welke overgangsklachten kun je last hebben en welke behandeling of adviezen zijn er voor de overgang?
Mirjam Prins, Expert zorgverzekeringen
Bijgewerkt: 24 september 2025
In het kort
- Wanneer je eierstokken stoppen met het produceren van het hormoon oestrogeen, kom je in de overgang.
- De overgang ontstaat bij de meeste vrouwen tussen hun veertigste en zestigste levensjaar.
- Je merkt dat je menstruatie steeds onregelmatiger wordt. Soms menstrueer je tijdelijk juist heviger.
- De menopauze is de laatste menstruatie.
- In de overgang kun je verschillende klachten krijgen. Bekende overgangsklachten zijn opvliegers, een droge vagina, slaapproblemen, onregelmatig bloedverlies en stemmingswisselingen.
- Heb je veel last van overgangsklachten? Dan kan de huisarts of gynaecoloog (hormoon)medicatie voorschrijven. Bespreek je klachten en de behandelopties met je arts.
- Praten met gelijkgestemden die dezelfde soort klachten ervaren kan helpen in het omgaan met overgangsklachten.
Wat is de overgang?
Overgangsklachten horen bij de overgang. Dit is de periode vóór je laatste menstruatie. Hierbij stoppen je eierstokken met het aanmaken van het hormoon oestrogeen. Je gaat dan van vruchtbaar naar niet meer vruchtbaar, wat betekent dat je na je laatste menstruatie niet meer zwanger kunt worden. De meeste vrouwen krijgen last van overgangsklachten tussen hun veertigste en zestigste. De gemiddelde leeftijd waarop vrouwen hun laatste menstruatie hebben is 51 jaar. Dit noem je de menopauze. De menopauze is dus niet hetzelfde als de overgang. Eén op de honderd vrouwen komt te vroeg in de overgang. Zij ervaren overgangsklachten vóór hun veertigste.
Wat zijn overgangsklachten?
De overgang gaat gepaard met overgangsklachten. Ruim tachtig procent van de vrouwen in de overgang heeft last van overgangsklachten. Bij sommige vrouwen zijn de klachten zeer ernstig, bij andere vrouwen minder ernstig. Toch kan je er in het dagelijks leven veel last van hebben. Dit zijn veelvoorkomende overgangsklachten:
- Opvliegers: een opvlieger is wanneer je het plotseling enorm warm krijgt. Dit gaat vaak gepaard met roodheid, zweten en hartkloppingen.
- Nachtzweten: ook ‘s nachts kun je last hebben van opvliegers.
- Slapeloosheid en vermoeidheid: het kan zijn dat je meer moeite hebt om in slaap te komen en dat je je vaker moe voelt.
- Stemmingswisselingen: in de overgang kan je stemming snel en regelmatig veranderen. Zo kan je je somber, prikkelbaar, depressief of angstig voelen.
- Vaginale klachten: je kunt merken dat je een lager libido hebt, pijn bij seks of last krijgen van vaginale droogte. Verder kun je vaker een blaasontsteking hebben.
- Menstruatiestoornissen: je menstruatie kan erg ontregeld zijn. Zo kan je cyclus korter of langer worden, kun je opeens heviger gaan bloeden of juist lichter. Ook kan je menstruatie voor langere tijd uitblijven of gewoon heel onregelmatig zijn.
Verder kun je last hebben van gewrichtspijnen, stijfheid en hoofdpijn. Daarnaast kun je moeite hebben om je te concentreren en last hebben van vergeetachtigheid. De overgang heeft bovendien invloed op je bloedsuikerspiegel, cholesterol en bloeddruk. Dit zorgt voor een verhoogd risico op hart- en vaatziekten.
Waarom ontstaan er overgangsklachten?
Waarom de overgang in veel gevallen gepaard gaat met klachten, komt door een verandering in hormonen. Je hebt een bepaald aantal eicellen. Elke maand wordt er één eicel rijp, die loskomt uit je eierstok. De rijping van deze eicel is mogelijk door het hormoon oestrogeen. Daarna zorgt het hormoon progesteron ervoor dat het baarmoederslijmvlies van de baarmoederwand zich kan voorbereiden op een goede innesteling van een bevruchte eicel. Vindt er geen bevruchting plaats? Dan neemt de aanmaak van progesteron af. Het opgebouwde baarmoederslijmvlies wordt ‘opgeruimd’, waardoor je bloedt: dit is je menstruatie en het begin van een nieuwe cyclus.
Tussen je veertigste en zestigste zijn je eitjes op of worden deze niet meer rijp. Je eierstokken maken dan geleidelijk geen oestrogeen en progesteron meer aan. Vooral het wegvallen van oestrogeen heeft invloed op veel onderdelen van je lichaam en geest, zoals de temperatuurregeling, je gemoedstoestand en verschillende organen. Bijvoorbeeld je huid, bloedvaten, lever, blaas, botten en je vagina.
Hoe test ik of ik in de overgang zit?
Vaak wijzen typische overgangsklachten erop dat je in de overgang zit. Soms wordt er gewezen op een bloedtest: zo zou gecontroleerd kunnen worden hoeveel oestrogeen er nog in je bloed zit. Deze testen zijn niet betrouwbaar en daarom niet nuttig. Er bestaan ook urinetesten waarmee je de hoeveelheid follikelstimulerend hormoon (FSH) in je urine kunt meten. Als de aanwezigheid van dit hormoon hoog is, kan dit een teken zijn dat je eitjes bijna op zijn en de menopauze nadert.
Toch zijn deze testen niet altijd betrouwbaar. Het follikelstimulerend hormoon schommelt namelijk enorm als je in de overgang bent. Zelfs wanneer je veel FSH in je urine aantreft, kan je wel al last hebben van overgangsklachten. Let er vooral op hoe je je voelt en ga naar de huisarts met je klachten.
Behandeling en adviezen bij overgangsklachten
Voor de verschillende klachten die bij de overgang voorkomen zijn er verschillende behandelingen mogelijk of adviezen die je kunt opvolgen.
Hevig bloedverlies
Tijdens de overgang kun je tijdelijk heviger bloeden. Blijf gezond eten en eet vooral veel producten met een hoog ijzergehalte. Bijvoorbeeld volkoren producten, groene bladgroente en gedroogde vruchten. Beweeg bovendien elke dag minstens een halfuur. Ga wandelen, een stukje fietsen, zwemmen of dansen. Zorg verder dat je genoeg slaapt.
Helpen deze adviezen niet? Dan kunnen pijnstillers helpen, zoals ibuprofen, diclofenac of naproxen. Deze pijnstillers zorgen ook voor minder bloedverlies. Neem deze pijnstillers op de drie dagen dat je het meeste bloed verliest. Als dit niet voldoende is, kan tranexaminezuur helpen. Dit middel zorgt ervoor dat het bloed sneller stolt. Al na een paar uur zal je minder bloeden. Slik dit alleen op de drie dagen dat je het meest bloedt. Mogelijke bijwerkingen zijn misselijkheid, diarree en duizeligheid.
Opvliegers (warmte-aanvallen)
Heb je veel last van opvliegers? Zorg er dan voor dat je voornamelijk katoenen kleding draagt en onder katoenen lakens en wollen dekens slaapt. Draag meerdere lagen dunne kleding over elkaar heen, zodat je makkelijk iets kunt uittrekken bij een opvlieger. Gezond leven blijft belangrijk. Drink geen alcohol, pas op met pittig eten en stop met roken. Dit kan zorgen voor minder opvliegers.
Naast het toepassen van deze adviezen kun je hormonen slikken. Meestal is dit estradiol in combinatie met progestageen. Dit zorgt voor minder opvliegers. Mag je geen hormonen slikken, bijvoorbeeld omdat je hormoongevoelige borstkanker hebt gehad? Dan kan je het medicijn clonidine slikken. Dit zorgt vaak voor iets minder opvliegers. Daarnaast gaat dit medicijn gepaard met veel bijwerkingen, waaronder slaapproblemen, angstklachten en misselijkheid. Acupunctuur kan ook een optie zijn.
Vaginale klachten
Doordat je lichaam minder oestrogeen aanmaakt, veranderen er dingen in de vagina. De huid in je vagina wordt dunner, waardoor je last kunt krijgen van jeuk, droogheid en meer slijm. Er stroomt ook minder bloed door de huid van je vagina, waardoor het langer duurt voor je vagina vochtig wordt tijdens de seks. Neem daarom de tijd om opgewonden te raken en praat erover met je partner.
Verder kun je bij vaginale klachten verschillende crèmes of gels gebruiken. Je kunt kiezen voor crèmes zonder hormonen, zoals een crème met hyaluronzuur. Dit werkt meestal meteen en zorgt niet voor bijwerkingen. Wil je een crème met hormonen gebruiken, bijvoorbeeld estriol in de vagina? Dit werkt vaak pas na een paar weken. Na minstens twee maanden gebruik is de werking optimaal. De eerste dagen kun je een brandend gevoel ervaren aan je vagina. Deze hormonen helpen niet bij opvliegers of nachtzweten. Bovendien beschermen ze niet tegen zwangerschap.
Overige klachten
Heb je ook andere klachten, zoals vergeetachtigheid, somberheid, angstklachten en stijve of pijnlijke gewrichten? Dan kan het helpen om hier met iemand over te praten, bijvoorbeeld een psycholoog. Zoek daarnaast gelijkgestemden. Het kan helpen om met anderen te praten die dezelfde soort klachten ervaren. Bij stijve of pijnlijke gewrichten kunnen pijnstillers helpen. Bijvoorbeeld ibuprofen, naproxen, diclofenac. Dit zijn NSAID’s. Je kunt dit combineren met paracetamol. Bespreek altijd met de huisarts of je NSAID’s veilig kunt gebruiken.
Wanneer de huisarts bellen bij overgangsklachten?
Er zijn een aantal gevallen waarbij je het best de huisarts kunt bellen:
- Je menstrueert heel hevig. Dit kan door de overgang komen, maar kan soms ook veroorzaakt worden door bijvoorbeeld een vleesboom.
- Je hebt overgangsklachten en bent jonger dan 40 jaar.
- Je menstrueert langer dan een jaar niet meer, maar er komt opeens bloed uit je vagina.
- Je hebt extreem veel last van opvliegers en andere klachten door de overgang.
Je kunt ook naar een verpleegkundig overgangsconsulente. Een verpleegkundig overgangsconsulente is een verpleegkundige die is gespecialiseerd in overgangsklachten en andere problematiek. Hiervoor heb je geen verwijzing nodig van de huisarts. Daarnaast kun je naar een menopauzekliniek in het ziekenhuis. Voor het eerste consult heb je meestal wel een verwijzing nodig. Vraag hiernaar bij je huisarts.
Veelgestelde vragen over overgangsklachten
Bronnen en expertise
Bij het samenstellen van deze pagina zijn de volgende bronnen geraadpleegd:
Informatie gecontroleerd door expert
De informatie op deze pagina is gecontroleerd door Mirjam Prins. Zij is specialist op het gebied van zorgverzekeringen en een veelgevraagd expert in de media. Bijvoorbeeld bij RTL Nieuws en Radar.
De informatie op deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 24 september 2025.
Disclaimer
Het gebruik van de informatie is volledig de verantwoordelijkheid van de lezer. Independer staat niet in voor de medische correctheid, volledigheid en effectiviteit. Bekijk voor meer informatie ook ons redactioneel beleid.
Awards
