Alles over medicijnen

Ruim 11 miljoen Nederlanders gebruiken regelmatig medicijnen. Onder medicijnen verstaan we medicatie die door een arts wordt voorgeschreven of die je bij de drogist kunt kopen. Hoe bepalen artsen of een medicijn nodig is en welke medicijnkosten worden vergoed door de zorgverzekeraar?

Bas Knopperts, Expert zorgverzekeringen

Bijgewerkt: 13 november 2023

In het kort

Medicijnen of geneesmiddelen zijn middelen die je ziekteklachten kunnen verminderen, voorkomen, of helemaal laten verdwijnen.
Medicijnen zijn er in meerdere vormen: pillen, zalfjes, druppels en injecties. Je kunt medicatie dus op meerdere manieren toedienen.
Meestal schrijft een arts je medicatie voor. Er zijn ook geneesmiddelen die je bij een drogist of apotheek kunt halen.
In het Farmacotherapeutisch Kompas (FK) kun je meer informatie over medicijnen vinden. Dit is vooral voor artsen van belang.
De meeste medicijnen worden vanuit de basisverzekering vergoed. Je betaalt dan wel eigen risico. Voor sommige medicijnen betaal je ook een eigen bijdrage. Je kunt medicijnen wel aanvullend verzekeren.

Wat is een medicijn?

Een medicijn of geneesmiddel gebruik je bij bepaalde klachten die ontstaan door ziekte. Het is een chemische stof die een bepaalde werking op je lichaam heeft. Als je geneesmiddelen goed gebruikt, kunnen je klachten minder worden, verdwijnen of zelfs helemaal voorkomen worden. Tegenwoordig worden veel geneesmiddelen op een synthetische manier gemaakt.

Voor je een medicijn gebruikt, moet je eerst de bijsluiter lezen. Een drogist of apotheker wil altijd weten of je nog vragen hebt over het geneesmiddel dat je koopt. Als je andere medicatie gebruikt, is het verstandig om dit te noemen. Krijg je medicatie voorgeschreven van een huisarts, medisch specialist, tandarts of verloskundige? Dan moet je altijd laten weten welke zelfzorgmiddelen je gebruikt.

Hoewel medicijnen je klachten verhelpen, kun je altijd bijwerkingen krijgen. Een bijwerking is een ongewenst effect van medicatie. Denk aan misselijkheid, duizeligheid, hoofdpijn, vermoeidheid, een allergie of gewenning. Bij gewenning of verslaving vind je het effect van de medicatie zo prettig, dat je dit ook neemt als het niet nodig is. Je ziet dit veel bij slaapmiddelen, kalmerende medicatie en morfine-achtige pijnstillers. Dit is gevaarlijk, want als je verslaafd raakt aan medicatie kun je niet meer zonder.

Hoe bepalen artsen of een medicijn nodig is?

Het Farmacotherapeutisch Kompas (FK) is een hulpmiddel voor artsen die medicijnen willen voorschrijven aan patiënten. Bij het FK kun je als zorgprofessional terecht voor onafhankelijke informatie over geneesmiddelen. Artsen kunnen in het FK informatie vinden over alle soorten medicatie en hoe je deze goed gebruikt. Op deze manier wil het FK ervoor zorgen dat medicijnen op de juiste manier gebruikt worden. Het gaat hierbij om alle medicijnen die in Nederland verkrijgbaar zijn. Deze medicatie staat bij het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) of de European Medicines Agency (EMA) geregistreerd als ‘geneesmiddelen voor mensen’. Ook staan deze geneesmiddelen vermeld in het taxebestand van Z-Index. Deze index wordt elke maand geactualiseerd. Zo kunnen artsen snel beslissen welke medicijnen een patiënt precies nodig heeft. Je kunt in het Farmacotherapeutisch Kompas geen informatie vinden over homeopatische middelen.

Medicijnkosten en de zorgverzekering

Krijg je medicijnen voorgeschreven door een medisch specialist of de huisarts? Dan valt dit meestal binnen de basisdekking van je zorgverzekering. Er zijn geneesmiddelen waar je wel een eigen bijdrage voor betaalt. Dit betekent dat sommige geneesmiddelen alleen deels vergoed worden. De prijs tussen geneesmiddelen kan namelijk erg verschillen. Het overige deel dat niet wordt vergoed is de eigen bijdrage, die betaal je zelf.

Je betaalt per jaar maximaal € 250 als eigen bijdrage voor medicatie. Ook valt de vergoeding voor medicatie onder het eigen risico. Het eigen risico in het drempelbedrag dat iedereen in Nederland met een zorgverzekering betaalt wanneer zij zorg nodig hebben. Dit bedrag is € 385 in 2026, maar is te verhogen. Heb je dit jaar al een hoop zorgkosten gemaakt en is je eigen risico ‘op’? Dan hoef je geen eigen risico meer te betalen.

Op Medicijnkosten.nl kun je in het Geneesmiddelen Vergoedingssysteem (GVS) checken of jouw medicijn vergoed wordt. Hierin krijg je antwoord op de volgende vragen:

Zit het medicijn in het basispakket van de zorgverzekering?
Welke kosten van het medicijn vallen onder het eigen risico?
Betaal je voor dit medicijn een eigen bijdrage en hoe hoog is dit bedrag?
Is er ook een goedkoper medicijn dat wel volledig vergoed wordt?

Om er zeker van te zijn dat de kosten van bepaalde geneesmiddelen vergoed worden, kun je dit het best navragen bij je zorgverzekeraar. Heb je bepaalde medicatie nodig waarvoor je een hoge eigen bijdrage betaalt? Dan is een aanvullende verzekering een optie. Zo krijg je de eigen bijdrage ook vergoed. Je kunt zorgverzekeringen vergelijken om medicatiekosten en vergoedingen per verzekeraar te achterhalen.

Ik heb gehoord over het prefentiebeleid. Wat is dat?

Zorgverzekeraars vergoeden de werkende stof in medicijnen. Als je bijvoorbeeld codeïne nodig hebt, zijn er verschillende fabrikanten die pilletjes maken met deze stof erin. Stel dat je Fabrikant A wil, maar je zorgverzekeraar heeft een samenwerking met Fabrikant B. Dan kan het zijn dat je verzekeraar alleen maar codeïne van fabrikant B vergoedt.

Soms werken medicijnen van verschillende merken ook in verschillende mate. Misschien weet je al dat bepaalde producenten beter voor je zijn dan andere. Controleer daarom altijd of je zorgverzekeraar je medicijnen vergoedt.

Mag je rijden met medicijnen?

Sommige medicijnen hebben bijwerkingen. Een mogelijke bijwerking is een vertraagd reactievermogen. Heb je deze op, dan mag je niet rijden. Dit wordt gezien als rijden onder invloed. Deze medicijnen hebben een gele sticker op hun doos.

Sommige medicijnen hebben in de bijsluiter staan dat je geen zware machines mag besturen. De meeste mensen denken dan aan hijskranen en dergelijke, maar vergeet niet: een auto valt ook in deze categorie.

Tot slot: sommige medicijnen zijn geen probleem om te nemen als je moet rijden. Sommige maken je slaperig als je er veel van neemt. Lees daarom altijd de bijsluiter voor je een medicijn neemt en gaat rijden.

Kunnen medicijnen over de datum raken?

Ja, medicijnen kunnen over de datum raken. Het is heel belangrijk dat je geen medicijnen neemt als ze over de datum zijn. Na een bepaalde tijd breekt de werkzame stof in een medicijn af. Hierbij kunnen er andere chemische processen in het medicijn ontstaan. Daarom kan een medicijn na de uiterste houdbaarheidsdatum schadelijk zijn voor je lichaam. Let altijd op de datum die op de verpakking staat en ga daar niet overheen.

Lees meer over

Bronnen en expertise

Bij het samenstellen van deze pagina zijn de volgende bronnen geraadpleegd:

Medisch Spectrum Twente
Medicijnkosten.nl
Rijksoverheid
Farmacotherapeutisch Kompas

Informatie gecontroleerd door expert

Bas Knopperts

De informatie op deze pagina is gecontroleerd door Bas Knopperts. Hij is specialist op het gebied van zorgverzekeringen en een veelgevraagd expert in de media. Bijvoorbeeld bij AD.nl en NOS.

De informatie op deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 13 november 2023.

Disclaimer

Het gebruik van de informatie is volledig de verantwoordelijkheid van de lezer. Independer staat niet in voor de medische correctheid, volledigheid en effectiviteit. Bekijk voor meer informatie ook ons redactioneel beleid.