In het kort

Een postnatale depressie heet officieel een postpartum depressie. Na de bevalling staat je leven op z’n kop en komt er veel op je af. Veel vrouwen voelen zich daarom de eerste dagen een beetje somber of prikkelbaar. Meestal gaan deze klachten vanzelf over. Gaan de somberheidsklachten niet over en komen ze in extreme mate voor? Dan heb je een postnatale depressie. De oorzaak van een postnatale depressie kan te maken hebben met erfelijke aanleg of bepaalde hormonen in je lichaam. Mensen met een postpartum depressie kunnen zich schuldig voelen of schamen voor hun depressieve gevoelens. Daarom is het belangrijk dat je erover praat met je omgeving. Neem ook contact op met de huisarts. Gesprekken met een psycholoog helpen meestal goed. Soms krijg je medicatie voorgeschreven.

Wat is een postnatale depressie?

Een postnatale depressie of postpartum depressie ontstaat na de bevalling. Dit is niet hetzelfde als de ‘baby blues’. Dat zijn de eerste tien dagen na de bevalling waarop je somber kan zijn, veel moet huilen en angstig of onzeker bent. Houden deze gevoelens veel langer aan en zijn de klachten erg heftig? Dan kan het een postnatale depressie zijn. Ongeveer een op de tien nieuwe moeders krijgt te maken met een postnatale depressie. Dit gaat om ruim 23.000 vrouwen per jaar. Vrouwen die met een postpartum depressie te maken krijgen hebben geen ‘roze wolk’-gevoel. Je kunt niet goed van je baby genieten en voelt je schuldig. Sommige mensen met een postpartum depressie zijn niet blij met hun baby of zijn bang dat ze er niet goed voor kunnen zorgen. Een postnatale depressie begint meestal ongeveer vier weken na de bevalling. Hoe lang een postpartum depressie aanhoudt, verschilt per vrouw. Soms kan een postnatale depressie maandenlang aanhouden. Een postnatale depressie kan ook ontstaan na een abortus of miskraam.

Wat merk ik van een postnatale depressie?

Symptomen van postnatale depressie:

  • Je voelt je vaak erg somber, verdrietig en leeg.
  • Je bent heel vermoeid en hebt nergens zin in.
  • Je bent bang dat je niet goed voor je baby kunt zorgen.
  • Je vindt het erg moeilijk om te genieten van je baby, of hebt heel negatieve gevoelens over je baby.
  • Je hebt niet de bekende moedergevoelens, en vraagt je af of er iets mis met je is.
  • Je hebt last van huilbuien en bent snel geïrriteerd of boos. Je valt bijvoorbeeld sneller uit naar je partner, of kan er slecht tegen als de baby blijft huilen.
  • Je bent snel afgeleid, kunt je niet concentreren en bent erg vergeetachtig.
  • Je hebt weinig of juist heel veel eetlust.
  • Je slaapt nauwelijks, of slaapt juist extreem veel.
  • Je voelt je erg onzeker en schuldig. Je vindt jezelf vaak een slechte moeder.
  • Je hebt angstgevoelens en voelt je soms zelfs wanhopig.
  • Je hebt fysieke klachten, zoals hoofdpijn, misselijkheid of duizeligheid.
  • Je denkt wel eens aan zelfmoord en/of hebt soms gedachten over je baby iets aandoen. Dit wil niet zeggen dat je je baby daadwerkelijk iets wilt aandoen. 

Postpartum psychose

Is de postpartum depressie zeer ernstig? Dan kun je last hebben van waandenkbeelden en hallucinaties. Dit uit zich onder andere in het ruiken van bepaalde geuren, het horen van stemmen in je hoofd of het hebben van steeds dezelfde gedachten. Daarnaast verlies je steeds meer het contact met de realiteit. Hierdoor kun je denken dat je baby niet van jou is. Soms heb je last van zelfmoordgedachten of het gevoel dat je je baby iets aan wilt doen. Dit wordt een postpartum psychose of kraambedpsychose genoemd. Meestal ontstaat een postpartum psychose binnen een week na de bevalling. Het komt niet vaak voor: ongeveer een op de duizend vrouwen heeft hier last van. Herken je deze klachten? Dan is het belangrijk dat je zo snel mogelijk contact opneemt met de huisarts.

Hoe ontstaat postnatale depressie?

Voor het ontstaan van een postpartum depressie is niet één duidelijke oorzaak aan te wijzen. Vaak gaat het om verschillende risicofactoren bij elkaar. Deze factoren kun je onderverdelen in biologische factoren, psychische factoren en sociale factoren.


Biologische factoren

  • Erfelijkheid. Bij een postnatale depressie kan erfelijkheid een rol spelen. Heb je zelf ooit een depressie gehad? Of heeft iemand in je familie een depressie (gehad)? Dan is de kans op het ontwikkelen van een postpartum depressie voor jou iets groter.
  • Vitaminen en mineralen. Een zwangerschap kan je vitaminen-mineralenbalans verstoren. Zo heb je bijvoorbeeld een tijdelijk tekort aan vitamine B6, vitamine B12, zink en ijzer. Door deze tekorten kun je sneller depressieve gevoelens ontwikkelen.
  • Hormonen. Tijdens je zwangerschap veranderen je hormonen. Ook tijdens en na de bevalling wisselt je hormoonspiegel flink. Dit kan ervoor zorgen dat je hormonen in de war raken. Het is dan makkelijker om een stemmingsstoornis, zoals een depressie, te ontwikkelen.
  • Schildklier. Na je bevalling kan ook de werking van je schildklier verstoord raken. Je schildklier is een klier dat hormonen produceert en afscheidt. Deze hormonen reguleren bijvoorbeeld je stofwisseling, spierkracht en hartslag. Dus alles wat te maken heeft met het energieniveau van je lichaam. Als je schildklier verstoord is, kan deze bijvoorbeeld langzamer gaan werken. Een traag werkende schildklier kan depressie veroorzaken.

Psychische factoren

  • Onzekerheid en perfectionisme. Het kan zijn dat je al voor je zwangerschap een erg laag zelfbeeld hebt. Je kunt bijvoorbeeld moeilijk voor jezelf opkomen en vindt grenzen aangeven erg moeilijk. Dit maakt de kans op depressieve klachten na de bevalling groter. Sommige mensen zijn ook erg perfectionistisch. Je stelt dan hoge, onhaalbare eisen aan jezelf als moeder. 
  • Moeilijke zwangerschap of bevalling. Je had misschien een bepaald beeld van je zwangerschap of bevalling. Het kan best zijn dat je een erg zware zwangerschap hebt doorgemaakt, wat niet strookte met je verwachtingen. Bijvoorbeeld omdat je extreme misselijkheid (hyperemesis gravidarum) tijdens je zwangerschap had. Of je hebt een traumatische bevalling gehad, zoals een spoedkeizersnede. Dit kan zorgen voor depressieve klachten na de bevalling.
  • Onverwerkt trauma. Het kan zijn dat er tijdens je zwangerschap of bevalling een stressvolle gebeurtenis plaatsvindt. Bijvoorbeeld het overlijden van een dierbare. Het krijgen van een kind is zo’n grote verandering, dat je soms geen tijd hebt om een andere levensgebeurtenis te verwerken. Het verdriet rondom zo’n gebeurtenis kan dan tijdens en na je zwangerschap opspelen.

Sociale factoren

  • Relatieproblemen. Ben je ontevreden over je relatie of krijg je veel minder steun van je partner? Wanneer je relatie met je partner niet goed is, kan dit ervoor zorgen dat je je van elkaar verwijderd voelt. Dit vergroot de kans op het ontwikkelen van een postnatale depressie.
  • Weinig steun uit je omgeving. Het kan ook zijn dat je weinig steun krijgt uit je omgeving. Bijvoorbeeld van je ouders, schoonouders, familie of vrienden. Een baby krijgen is een grote levensgebeurtenis die je graag wilt delen met je naasten. Ontbreekt die steun en verbinding? Dan kan dit zorgen voor depressieve klachten.
  • Onstabiele thuissituatie. Is je situatie niet stabiel genoeg, omdat je bijvoorbeeld financiële zorgen of een tijdelijke huisvesting hebt? Dan kan je misschien het idee hebben dat je niet goed voor je kindje kunt zorgen. Deze stress kan gevoelens van onmacht, angst en depressie veroorzaken.
  • Maatschappelijke druk. Het krijgen van een kind wordt over het algemeen gezien als ‘het mooiste wat er is’. Vanuit de maatschappij ligt er veel druk op het genieten van de kraamtijd en je baby als deze nog heel klein is. Als je jezelf vooral overweldigd voelt en niet op een roze wolk zit, kan dat gepaard gaan met het gevoel een slechte moeder te zijn. Je vindt moeder zijn best zwaar en voelt je schuldig. Hierdoor kun je depressieve klachten ontwikkelen.

Behandeling

Vaak is een postnatale depressie goed te behandelen. Het is belangrijk dat je erover praat. Met je partner, je omgeving en bijvoorbeeld vrienden die ook net een kindje hebben gekregen. Door je depressieve gevoelens te delen, wordt het schuldgevoel en de schaamte minder. 

Therapie

Gesprekken met de praktijkondersteuner GGZ of psycholoog zijn een goede manier om een postnatale depressie te behandelen. De psycholoog of praktijkondersteuner maakt altijd een behandelplan afgestemd op wat jij nodig hebt. Een bekende vorm van therapie is cognitieve gedragstherapie. Tijdens deze therapie onderzoek je jouw gedachten. Je leert hardnekkige denkpatronen en onrealistische overtuigingen te doorbreken. Zo krijg je weer een goede band met jezelf, je partner en met je baby. 

Antidepressiva

Is therapie alleen niet voldoende? Dan kunnen medicijnen tegen depressie helpen. Dit zijn antidepressiva (SSRI). Deze medicatie beïnvloedt het evenwicht tussen bepaalde stoffen in je hersenen die verantwoordelijk zijn voor gevoelens en stemmingen. Het duurt vaak even voor de antidepressiva werken, meestal na drie of vier weken. Daarnaast kun je de eerste paar weken last krijgen van bijwerkingen. Welke bijwerkingen dit zijn en hoeveel last je ervan hebt, verschilt per persoon. Wil je de medicatie op een andere manier gebruiken of langzaam afbouwen? Overleg dit dan altijd eerst met je arts. Uit onderzoek is gebleken dat borstvoeding geven als je een SSRI slikt gewoon veilig kan. Of er gevolgen zijn op de lange termijn voor je baby, is onbekend.

Kalmeringsmiddelen

Soms kan de arts of psycholoog ook slaap- of kalmeringsmiddelen voorschrijven. Deze middelen helpen bij slaapproblemen, onrust en spannings- en angstklachten. Slaap- of kalmeringsmiddelen mag je meestal niet langer dan een paar weken achter elkaar gebruiken. Overleg dit goed met de arts.

Wat kan ik zelf doen?

Een postnatale depressie moet altijd serieus genomen worden. Door jezelf en door je partner. Hoe kom je uit een postnatale depressie?

  • Depressieve gevoelens accepteren. Tijdens een postpartum depressie heeft het geen zin om je te verzetten tegen de sombere, verdrietige gevoelens. Je bent op dit moment even niet gelukkig. Accepteer dat dat nu zo is, maar onthoud ook dat dit niet voor altijd zo hoeft te zijn. 
  • Erover praten. Veel vrouwen met een postnatale depressie voelen zich vaak schuldig. Ze schamen zich voor hun depressieve gevoelens en angstklachten. Toch is het belangrijk dat je over je gevoelens blijft praten. Met je partner, maar bijvoorbeeld ook met anderen die dichtbij je staan en waar je je prettig bij voelt. Zoals een collega, je ouders of een goede vriend(in).
  • Om hulp vragen. Iemand met een postnatale depressie kan extra hulp nodig hebben. Wees niet bang om een ander om hulp te vragen. Bijvoorbeeld je partner of een familielid. Vraag niet te veel van jezelf en trek op tijd aan de bel.

Ben je de partner van iemand met een postpartum depressie? Of is er iemand in je familie die dit heeft? Ook dan zijn er een aantal dingen die je kunt doen.

  • Begrip tonen. Allereerst is het belangrijk dat je de depressieve gevoelens serieus neemt en begrip toont. Zwak haar gevoelens niet af en laat merken dat je haar niet veroordeelt.
  • Praktische hulp. Iemand met een postpartum depressie heeft vaak weinig energie. Dan kan het erg fijn zijn als je hulp aanbiedt. Bijvoorbeeld hulp bij huishoudelijk klusjes of oppassen op de baby. 
  • Huisarts bellen. Maak je je ernstige zorgen? Dan is het altijd verstandig om dit te bespreken met de huisarts. Wacht dit liever niet af.

Wanneer contact opnemen met huisarts?

Bij aanhoudende depressieve klachten is het goed om snel contact op te nemen met de huisarts. Samen bespreken jullie wat er met jou aan de hand is en wat je nodig hebt. 

Het kan ook zijn dat de depressieve klachten erger worden.

  • Je denkt vaak aan zelfmoord of hebt het gevoel dat je je baby iets wilt aandoen.
  • Je bent erg verward en verliest het contact met de werkelijkheid steeds meer.
  • Je bent niet in staat (of steeds minder in staat) om goed voor je baby te zorgen.

Herken je bovenstaande klachten of heeft je partner hier last van? Neem dan direct contact op met de huisarts.

Bronnen en expertise

Bronnen

Bij het samenstellen van deze pagina zijn de volgende bronnen geraadpleegd:​

  • Thuisarts.nl
  • Psyq.nl

Informatie gecontroleerd door expert

De informatie op deze pagina is gecontroleerd door Bas Knopperts. Hij is specialist op het gebied van zorgverzekeringen en een veelgevraagd expert in de media. Bijvoorbeeld bij Radio 1 en het AD


Disclaimer

Het gebruik van de informatie is volledig de verantwoordelijkheid van de lezer. Independer staat niet in voor de medische correctheid, volledigheid en effectiviteit. Bekijk voor meer informatie ook ons redactioneel beleid.


Awards

De zorgverzekering vergelijker van Independer heeft al verschillende prijzen en awards gewonnen, waaronder de WUA Award en de Shopping Award.