Rosacea: symptomen, oorzaken en behandeling

In het kort

Wat is rosacea?

Rosacea is een chronische huidaandoening van het gezicht. De meest opvallende klacht is roodheid. Hierbij kunnen opgezette bloedvaatjes in het gezicht zichtbaar zijn. Je kunt plotseling een warm gevoel krijgen in het gezicht en gaan blozen. Deze ‘flare ups’ zorgen er vaak voor dat je andere klachten krijgt, zoals bultjes en puistjes. Rosacea komt het meest voor bij mensen tussen de dertig en vijftig jaar. Meestal begint het rond het dertigste levensjaar, maar rosacea kan ook eerder of later ontstaan. Voornamelijk vrouwen hebben last van rosacea. Ruim de helft van de mensen met rosacea heeft ook last van oogklachten. Rosacea kan niet verdwijnen – deze chronische huidziekte is nog niet te genezen.

Wat zijn de symptomen van rosacea?

Bij rosacea kun je last hebben van deze klachten:

• Je kunt zomaar een rood en warm gezicht krijgen. Je moet plotseling blozen.
• Je hebt constant last van een rood gezicht.
• Er zijn kleine bloedvaatjes zichtbaar in je gezicht.
• Je hebt last van bultjes en puistjes in je gezicht.

Rosacea wordt weleens couperose genoemd, maar dit is niet dezelfde huidaandoening. Couperose is een huidaandoening waarbij de kleine bloedvaatjes in je gezicht zichtbaar zijn. Couperose is dus wel een klacht waar je bij rosacea last van kunt hebben.

Andere klachten waar sommige mensen met rosacea last van hebben:

• Je hebt te veel vocht in je huid (oedeem).
• Je hebt een pijnlijke huid. Deze pijn neemt toe bij warmte of aanraking.
• Je hebt last van een harde huid, bijvoorbeeld op je neus. Dit komt doordat er meer bindweefsel in de huid zit. Dit komt voornamelijk voor bij oudere mannen met rosacea.

Oogklachten komen voor bij ongeveer de helft van de mensen met rosacea:

• Je hebt droge, pijnlijke en tranende ogen.
• Je hebt het gevoel alsof er zand in je ogen zit.
• Je kunt niet goed tegen licht of zonlicht.

Wat is de oorzaak van rosacea?

Hoe rosacea ontstaat is niet bekend. Bij rosacea is de beschermende functie van de bovenste huidlaag (epidermis) aangetast. Hierdoor is je huid gevoeliger voor verschillende invloeden van buitenaf, zoals warmte en zonlicht. Dit zorgt voor een ontstekingsreactie in de huid. Daarnaast kan je huid sneller reageren op bepaalde triggers. Bij het ontstaan van rosacea zou ook erfelijkheid een rol kunnen spelen. In sommige families komt rosacea vaker voor.

Factoren die klachten bij rosacea kunnen verergeren:

• Alcohol
• Bepaalde medicatie: Hormonen (prednison), sterke pijnstillers (tramadol en morfine), medicijnen tegen hoge bloeddruk (captopril, enalapril, nifedipine, amlodipine) en hartmedicijnen (isosorbidedinitraat voor onder de tong)
• Stress
• Warmte
• Zonlicht

Waarom deze factoren klachten van rosacea kunnen triggeren, is niet bekend. Wel zorgen deze triggers ervoor dat de bloedvaten in je huid verder opengaan. Dit zorgt ervoor dat je huid warm en rood wordt. Dit zou de oorzaak kunnen zijn voor een verergering van rosacea-klachten.

Adviezen rosacea

Wat kun je zelf doen bij rosacea? Met deze adviezen kun je omgaan met jouw rosacea-klachten:

• Probeer zoveel mogelijk uit de zon te blijven. Gebruik ook altijd een goede zonnebrandcrème met een hoge beschermingsfactor.
• Wees voorzichtig met huidverzorging. Gebruik liever geen zeep in het gezicht. Gebruik dagelijks een crème die niet vet is, maar wel vocht in je huid brengt. Denk aan cetomacrogol-crème of lanette-crème. Deze crèmes kun je vinden bij de apotheek. 
• Wil je de roodheid in je gezicht minder maken? Gebruik dan het liefst make-up op waterbasis. Bijvoorbeeld een foundation of concealer op waterbasis.
• Zorg altijd goed voor je ogen, zelfs wanneer je geen oogklachten hebt. Wrijf niet in je ogen, mijd rokerige ruimtes of ruimtes met een airconditioner en zet wat vaker een bril op als je lenzen draagt. Zorg ook dat de lucht in huis niet te droog wordt. Heb je de verwarming aanstaan? Hang er een bak water aan en vul deze regelmatig bij. 

Hoe kun je rosacea behandelen?

Afhankelijk van je klachten kun je een passende behandeling kiezen.

Crème of gel

Er zijn verschillende crèmes of gels die de huisarts kan voorschrijven. Bijvoorbeeld metronidazol crème of gel of azelaïnezuur crème. Smeer dit twee keer per dag op je gezicht. Na acht tot twaalf weken merk je of deze crème of gel goed werkt. Je krijgt er weinig bijwerkingen van. Je kunt ook ivermectine gebruiken. Smeer dit één keer per dag op je gezicht. Ook bij deze crème merk je na acht tot twaalf weken of de crème voor jou goed werkt. Je mag ivermectine niet gebruiken bij zwangerschap of borstvoeding.

Pillen

Werken de crèmes niet goed? Vraag bij je huisarts om pillen met doxycycline. Dit is een medicijn dat helpt bij ontstekingen. Slik deze pil één keer per dag, ongeveer drie tot vier maanden. Na één tot twee maanden zal je merken dat je minder bultjes en puistjes hebt. Je kunt doxycycline ook gebruiken bij oogontstekingen. Ben je zwanger of geef je borstvoeding? Dan mag je deze pillen niet slikken.

Brimonidine op de huid

Heb je voornamelijk last van roodheid? In dat geval kan de huisarts je brimonidine op de huid voorschrijven. Smeer deze gel maximaal één keer per dag op je huid. Deze gel zorgt ervoor dat bloedvaatjes in je huid samentrekken. Begin met het smeren van een kleine hoeveelheid om te ontdekken hoe je huid reageert. Smeer elke week iets meer op. Bij sommige mensen die brimonidine op de huid gebruiken wordt de roodheid steeds minder. Bij andere verergert de roodheid juist. Als je een hart- en vaatziekte hebt, kun je last hebben van bepaalde bijwerkingen. Denk aan flauwvallen of een langzame hartslag. Ben je zwanger of geef je borstvoeding? Gebruik deze gel dan niet.

Blijf je veel last hebben van huidproblemen? Vraag om een doorverwijzing naar de dermatoloog of huidtherapeut. Bij oogklachten word je doorverwezen naar de oogarts.

Wanneer de huisarts bellen?

Bel bij rosacea-klachten en één of meer van de volgende klachten direct de huisarts:

• Je krijgt een rood oog.
• Je een pijnlijk oog.
• Je kunt plotseling niet meer tegen licht.
• Je gaat steeds slechter zien.

Deze klachten wijzen op een ernstige oogontsteking. Er is dan direct een behandeling nodig.