Wat is een koortslip?

Een koortslip wordt ook wel herpes labialis of koortsuitslag genoemd. Het is een infectie van de huid, waarbij pijnlijke rode plekjes en blaasjes ontstaan. Meestal komt de infectie voor rond de lippen. Maar je kunt de uitslag ook op je neus, wangen, kin of ooglid krijgen. Een koortslip kan heel vervelend zijn, maar gaat meestal vanzelf over. Het komt erg vaak voor: een op de drie mensen krijgt wel eens een koortslip. Er zijn mensen die regelmatig een koortslip hebben, op dezelfde plek. Hoe dit kan? Als je eenmaal een keer een koortslip gehad hebt, blijft het virus in je lichaam en wordt dit opgeslagen in de zenuwcellen van je huid. Heb je een lage weerstand? Dan kan het virus weer actief worden.

Hoe ontstaat een koortslip?

Een koortslip wordt veroorzaakt door het herpesvirus. Het virus zit in het vocht van de blaasjes die ontstaan bij een infectie. Door handen te schudden, te knuffelen en te kussen kan het virus zich makkelijk verspreiden. Ook door iets te gebruiken van iemand met een koortslip gaat de verspreiding snel. Denk aan het drinken uit iemands glas, iemands lippenbalsem gebruiken of dezelfde handdoek gebruiken om je handen te drogen. 


Er zijn een aantal factoren die het koortslipvirus opnieuw actief kunnen maken:

  • ​Stress en vermoeidheid: ben je erg gestrest of ben je snel vermoeid? Dan ben je vatbaarder voor allerlei virussen. Probeer stressvolle situaties dus zoveel mogelijk te vermijden en neem genoeg rust.
  • Verminderde weerstand: met een verminderde weerstand is de kans dat je opnieuw een koortslip krijgt groter. Net zoals dat je met een verminderde weerstand sneller verkouden bent en koorts krijgt. 
  • Zonnen: ga je in de zon liggen? Dan is het goed om te weten dat de zon ook een koortslip kan veroorzaken. Smeer je daarom altijd goed in met zonnebrand. Gebruik voor je lippen een lippenbalsem met UV-bescherming. Draag een petje of hoed. Tip: ga liever niet onder de zonnebank als je gevoelig bent voor een koortslip.
  • Seksueel contact: je kunt het herpesvirus ook krijgen door seksueel contact te hebben met iemand die een koortslip heeft. Zo kan het herpesvirus ook op je geslachtsdelen terechtkomen. Dan heet het herpes genitalis. Heb je een koortslip? Zorg dan eerst dat alle klachten over zijn voor je seksueel contact hebt.

Wat zijn de symptomen?

Een beginnende koortslip herken je aan een rood plekje of een blaasje. Het blaasje is gevuld met vocht. Vaak voel je een tinteling of kleine irritatie. Vervolgens kan het plekje gaan jeuken. Er zijn mensen die een branderig gevoel ervaren. Sommige mensen voelen eerst een vervelende tinteling of branderige pijn, en krijgen daarna pas een plekje of blaasjes. De koortslip wordt binnen een paar uur of een paar dagen steeds erger. Na een tot twee dagen drogen de blaasjes in en ontstaan er korstjes. Binnen tien dagen is een koortslip meestal helemaal over.

Heb je voor het eerst een koortslip? Dan kun je ook last hebben van:

  • ​Hoofdpijn
  • Pijnlijk tandvlees
  • Keelpijn
  • Koorts
  • Spierpijn

Bij kinderen komt een koortslip vaak samen met koorts en zelfs een ontsteking van de mond. Hierbij ontstaan er pijnlijke blaasjes en zweertjes in de mond van je kind. Tieners met een koortslip hebben daarnaast soms last van een ontstoken tong.

Hoelang duurt een koortslip?

Gemiddeld duurt een koortslip meestal zeven tot tien dagen. De blaasjes drogen uit en er ontstaan gelige korstjes. De pijn neem steeds meer af. Soms duurt het nog wel een week voordat de plek helemaal is verdwenen en je lippen hersteld zijn. De genezen korstjes vormen geen littekens, behalve als je hier veel aan hebt gekrabd. 

Is een koortslip besmettelijk?

Ja, een koortslip is besmettelijk. De blaasjes die bij een koortslip kunnen ontstaan, bevatten vocht. In dit vocht zit het virus. Heb je een koortslip met blaasjes en gaan de blaasjes open? Dan kun je het virus makkelijk verspreiden. Zo geef je het virus sneller aan anderen. Ook komt het makkelijker op andere plekken op je lichaam terecht.

Risicogroepen koortslip

Een koortslip is meestal niet gevaarlijk. Toch zijn er een aantal risicogroepen waarbij een koortslip wel kwaad kan. 

Pasgeboren baby’s

Voor baby’s is het herpesvirus erg gevaarlijk. Hier kunnen ze namelijk heel ziek van worden. Zo kan een pasgeboren baby een ontsteking in de hersenen krijgen waar hij of zij aan kan overlijden. Heb je zelf ooit een koortslip gehad? Dan geef je tijdens de zwangerschap antistoffen aan je baby via het bloed. Als je zelf nooit een koortslip hebt gehad, krijgt je baby deze antistoffen niet mee en is je kindje na de geboorte extra kwetsbaar. Het is ook mogelijk dat je baby een herpesinfectie oploopt tijdens de bevalling. Dit kan wanneer de moeder aan het eind van haar zwangerschap voor het eerst een herpesinfectie van de vagina of schaamlippen heeft.

Mensen met verminderde afweer

Mensen met een verminderd afweersysteem lopen meer risico. Heb je een lage weerstand? Dan heb je vaker last van een koortslip. Ook is een herpesinfectie dan vaak ernstiger. Je weerstand kan verminderen door ziekte, zoals kanker. Ook het gebruik van bepaalde medicijnen tast je afweersysteem aan. Bijvoorbeeld chemotherapie of prednison (dat bijvoorbeeld wordt voorgeschreven astma, COPD, reuma, de ziekte van Crohn, gezichtsverlamming of spierziekten). 

Mensen met uitgebreid eczeem

Bij mensen met uitgebreid eczeem leidt een koortslip soms tot iets ernstigers. Uitgebreid eczeem is eczeem dat ontstaat door een erfelijke aanleg. Wanneer je een koortslip hebt, kunnen er door verspreiding van het herpesvirus soms blaasjes ontstaan op een al bestaande eczeemplek. Deze blaasjes verspreiden zich vervolgens over de rest van je huis en je kan ernstig ziek worden. Dit wordt eczema herpeticum genoemd, maar komt gelukkig weinig voor.

Wat te doen tegen een koortslip?

Er zijn verschillende medicijnen voor een koortslip. Zo worden de klachten minder en geneest je koortslip sneller. 

Last van branderigheid of tintelingen?

Voel je een koortslip aankomen? Dit merk je aan een tintelend of branderig gevoel in je lippen. Gebruik Aciclovircrème, een antivirale crème. Smeer dit vijf keer per dag op je lippen. Smeer het niet helemaal uit, anders komt het virus ook op andere plekken rond je mond terecht. Was je handen daarna goed. Deze crème helpt je beginnende koortslip iets sneller te genezen en is te vinden bij de drogist. Heb je al blaasjes of korstjes? Dan helpt deze crème niet meer.

Last van blaasjes?

Heb je veel pijnlijke blaasjes waar nog geen korstjes op zitten? Gebruik dan een zalf waardoor de blaasjes sneller indrogen. Bijvoorbeeld zinkoxide, zinksulfaat of  lidocaïne. Lidocaïne kun je ook gebruiken om de pijn van de blaasjes te verzachten. Je kunt ook een hydrocolloïdpleister of koortslip pleister gebruiken. Hiermee dek je de koortslip af, zodat verdere verspreiding minder makkelijk gaat.

Last van korstjes?

Als de blaasjes zijn ingedroogd, ontstaan er gelige korstjes. Op deze korstjes kun je een neutrale crème smeren. Bijvoorbeeld vaselinecetomacrogolcrème. Zorg er ook bij deze crème voor dat je dit niet uitsmeert. Zo voorkom je dat het virus ook op andere plekken in je gezicht terechtkomt.

Verspreiding van herpesvirus voorkomen

Je kunt verschillende dingen doen om verspreiding te voorkomen: 

  • ​Raak je koortslip niet aan en probeer de blaasjes of korstjes niet open te krabben.
  • Was regelmatig goed je handen met water en zeep.
  • Knuffel, zoen en schud geen handen als je een koortslip hebt. Vermijd ook orale seks.
  • Deel je glas, kopjes of bestek niet met anderen, en maak alles wat je hebt gebruikt goed schoon.
  • Gebruik alleen een eigen handdoek of tandenborstel en deel deze niet met anderen.
  • Gebruik je lippenbalsem of lippenstift? Leen deze dan niet uit aan iemand anders.

Heb je een pasgeboren baby?

Wat als je een koortslip hebt en je hebt een pasgeboren baby? Ook dan is goede hygiëne van groot belang. Was je handen met water en zeep, raak je koortslip niet aan en bedek de blaasjes met een mondkapje of een pleister. Zo kun je je baby veilig verzorgen en borstvoeding geven. Pas nog even op met knuffelen en kussen. Werk je met pasgeboren baby’s of met mensen met een verminderd afweersysteem? Dit is het geval als je verpleegkundige of kraamverzorger bent. Bedek ook dan je koortslip met een mondkapje en was regelmatig je handen met water en zeep.

Wanneer contact opnemen met de huisarts?

Een koortslip is meestal vervelend, maar gelukkig verder ongevaarlijk. Toch zijn er een aantal situaties waarin je beter contact op kunt nemen met de huisarts. Dit is in de volgende gevallen:

  • ​De blaasjes zijn na twee weken nog niet weg.
  • Je hebt al vaker een koortslip gehad, maar deze ziet er anders of erger uit dan normaal.
  • Je krijgt klachten aan je oog: blaasjes op of rond je ooglid of een pijnlijk en rood oog dat gevoelig is voor licht.
  • Je hebt blaasjes op je geslachtsdelen gekregen.
  • Je hebt uitgebreide eczeem en krijgt blaasjes in een eczeemplek. De blaasjes hebben zich uitgebreid over je hele huid.
  • Je hebt een sterk verminderde afweersysteem. Je bent bijvoorbeeld ernstig ziek, volgt chemotherapie of gebruikt medicijnen die je afweer onderdrukken.
  • Je bent zwanger en krijgt een paar weken voor de geboorte van je baby blaasjes op je schaamlippen of in de vagina.
  • Je pasgeboren kindje krijgt blaasjes. Of je pasgeboren kindje wordt enkele dagen tot weken na contact met iemand met een koortslip erg ziek.

Bronnen en expertise

Bronnen

Bij het samenstellen van deze pagina zijn de volgende bronnen geraadpleegd:​

  • ​Zorginstituut Nederland
  • Thuisarts.nl
  • RIVM

Informatie gecontroleerd door expert

De informatie op deze pagina is gecontroleerd door Bas Knopperts. Hij is specialist op het gebied van zorgverzekeringen en een veelgevraagd expert in de media. Bijvoorbeeld bij Radio 1 en het AD

Disclaimer

Het gebruik van de informatie is volledig de verantwoordelijkheid van de lezer. Independer staat niet in voor de medische correctheid, volledigheid en effectiviteit. Bekijk voor meer informatie ook ons redactioneel beleid.

Awards

De zorgverzekering vergelijker van Independer heeft al verschillende prijzen en awards gewonnen, waaronder de WUA Award en de Shopping Award.