Wat is gordelroos?

Gordelroos is een huidaandoening die vooral voorkomt bij oudere mensen. Het is een vervelende en soms pijnlijke aandoening. Maar meestal is gordelroos gelukkig niet gevaarlijk. De oorzaak van gordelroos is een infectie met het waterpokkenvirus. Dit heet ook wel het varicellazostervirus. Heb je als kind ooit waterpokken gehad? Dan blijft dit virus achter in de zenuwknopen naast je ruggenmerg en kan dit op latere leeftijd gordelroos veroorzaken. Het virus krijgt dan een ‘reactivatie’ na jaren niet actief te zijn geweest in je lichaam.

Hoe herken ik gordelroos?

Gordelroos begint met jeuk, tintelingen of pijn. Na een paar dagen worden er rode vlekken en blaasjes zichtbaar. Bij de één zijn dit er maar een paar. De ander heeft meer dan tien vlekjes of blaasjes. Daarbij kunnen er elke dag nieuwe plekjes bij komen. Soms heb je alleen last van jeuk of pijn, zonder dat er blaasjes of vlekjes ontstaan. Andere symptomen van gordelroos zijn verhoging of koorts, vermoeidheid en hoofdpijn. Opvallend is dat de vlekjes en blaasjes vaak aan één kant van het lichaam zitten. Bijvoorbeeld aan een kant van je gezicht, je rug, borst of je been. Soms lijkt de plek waar de blaasjes en vlekjes zitten op een band of gordel, vandaar de naam. 

Komt gordelroos vaak voor?

Gordelroos komt vooral veel voor bij mensen van zestig jaar of ouder. Mensen met een verlaagde weerstand kunnen ook last krijgen van gordelroos. Bijvoorbeeld wanneer je kanker hebt of als je medicijnen slikt die je afweersysteem verzwakken. Soms krijg je gordelroos als je veel stress hebt. In stressvolle periodes is je weerstand namelijk ook lager. Gordelroos komt vaak voor: een op de vier Nederlanders krijgt ooit gordelroos. Wel krijg je gordelroos meestal maar een keer in je leven. Soms keert gordelroos wel terug. Dit komt voor bij een op de twintig Nederlanders.

Is gordelroos besmettelijk?

Wie gordelroos heeft, kan iemand anders niet besmetten met gordelroos. Maar heb je als kind geen waterpokken gehad? Dan kun je dit wel krijgen van iemand met gordelroos. De besmetting verloopt via het vocht dat uit je blaasjes komt. De blaasjes gaan open wanneer je er te veel aan krabt. Gelukkig komt besmetting niet heel vaak voor, want gordelroos zit meestal op je rug of borst.

Wat kun je doen om besmetting te voorkomen?

Heb je gordelroos? Dan mag je gewoon douchen of in bad. Daarna kun je de blaasjes afdekken met een gaasje. Zo bescherm je je kleding en schuurt dit niet steeds langs de pijnlijke of jeukende plekjes. Om verdere besmetting te voorkomen kun je het volgende doen:

  • ​Probeer niet te krabben. Door te krabben gaan de blaasjes open en komt het besmettelijke vocht vrij. Ook ontstaan er na een tijdje littekens op de plekken waar je hebt gekrabd.
  • Was je handen zoveel mogelijk. Heb je toch aan de blaasjes gezeten? Was je handen dan meteen met water en zeep, zonder andere dingen aan te raken. Zo blijft het virus niet op je handen achter.
  • Blijf uit de buurt van mensen met een lage weerstand. Kijk ook uit met volwassenen die nooit waterpokken hebben gehad. Wie een verlaagde weerstand heeft (bijvoorbeeld door chemotherapie) of nooit eerder waterpokken gehad heeft, kan hier erg ziek van worden. Ook zwangere vrouwen die nooit waterpokken hebben gehad zijn een risicogroep. Er is dan een kleine kans dat het waterpokkenvirus uiteindelijk schade veroorzaakt bij het kindje.

Hoe lang duurt gordelroos?

Na zeven tot tien dagen drogen de blaasjes en plekjes in. Er ontstaan dan korstjes. Meestal is gordelroos na twee weken over, en heb je hier geen medicijnen voor nodig. Soms blijf je de rode vlekjes nog een tijdje zien.

Gordelroos behandeling

Er is meestal geen behandeling nodig bij gordelroos, omdat het na twee weken vanzelf weer over gaat. Om de klachten van gordelroos te verminderen, kun je een paar dingen doen. 

Heb je erg last van jeuk? 

Gebruik dan zinkzalf, koelzalf of lanette-zalf en smeer deze op de blaasjes. Deze zalfjes vind je bij de drogist.

Heb je veel pijn? 

Neem dan paracetamol, hiermee kun je de pijn verzachten. Dit werkt het best als je drie of vier keer per dag twee tabletten van vijfhonderd milligram neemt. Gebruik liever geen naproxen, ibuprofen of diclofenac. Deze pijnstillers helpen bij gordelroos niet tegen de pijn en kunnen juist ernstige bijwerkingen geven. Zoals ontstekingen van de huid.

Medicijnen bij gordelroos

Heb je veel pijn van gordelroos en werkt paracetamol niet voldoende? Dit is soms het geval bij heftige zenuwpijn. De huisarts kan dan amitriptyline voorschrijven. Dit verzacht de pijn niet direct, maar treedt na een of twee weken in werking. Wacht dus niet te lang als je heftige pijnklachten ervaart. Heb je veel pijn of zit er gordelroos bij je oog of oor? Dan schrijft de arts ook virusremmers voor, zoals aciclovir, valaciclovir of famciclovir. Met virusremmers ‘rem’ je de hevigheid en de duur van gordelroos. Dit werkt alleen als je in de eerste drie dagen bent begonnen met virusremmers. Heb je virusremmers gebruikt bij de behandeling van gordelroos? Dan moet je na een week op controle komen bij de huisarts.

Wanneer moet je contact opnemen met de huisarts?

Meestal gaat gordelroos vanzelf over. In sommige gevallen is het slim om contact op te nemen met de huisarts:

  • ​als je last hebt van gordelroos in het gezicht (rond je neus, oog of oor);
  • als je een pijnlijk of rood oog hebt;
  • als je opeens minder ziet of niet goed meer tegen licht kunt;
  • als je minder hoort;
  • als je een scheef gezicht krijgt: je kunt je oog niet meer sluiten of je mondhoek hangt naar beneden (dit heet de aangezichtsverlamming van Bell);
  • als je al verzwakt bent door een ziekte, zoals kanker;
  • als je veel pijn hebt die maar blijft aanhouden;
  • als je hoge koorts hebt;
  • als je zwanger bent.

Twijfel je of je gordelroos hebt of vertrouw je het niet helemaal? Neem dan altijd contact op met de huisarts. Als je veel klachten hebt aan je oor, oog of gezichtsspieren, word je soms doorverwezen naar de oogarts of de kno-arts (keel-neus-oorarts).

Hoe kan ik gordelroos voorkomen?

Gordelroos ontstaat vooral bij oudere mensen of mensen met een verlaagde weerstand. Probeer je weerstand daarom op peil te houden. Dit kun je doen door:

  • Gezond eten: zorg dat je voldoende fruit, groente, peulvruchten en noten eet. Laat bewerkt voedsel of ongezonde tussendoortjes zoveel mogelijk staan.
  • Voldoende nachtrust: weinig slaap zorgt voor een verminderde weerstand. Zorg dat je elke nacht zeker zeven tot acht uur slaapt. Ga zoveel mogelijk op een vast tijdstip naar bed, vermijd het licht van je tv, tablet of telefoon en doe iets ontspannends. Lees bijvoorbeeld een boek of ga in bad. 
  • Genoeg beweging: zorg ervoor dat je elke dag zeker dertig minuten beweegt. Ga bijvoorbeeld wat vaker met de fiets, neem de trap in plaats van de lift en maak een ommetje in de buitenlucht. VInd een activiteit die bij je past. ​

Vaccinatie tegen gordelroos

Je kunt je laten inenten om waterpokken te voorkomen, maar deze vaccinatie zit niet in het Rijksvaccinatieprogramma. Er bestaat ook een gordelroosvaccinatie. Deze vaccinatie wordt in Nederland niet vergoed. Voor ouderen in Nederland bestaat er verder geen vaccinatieprogramma tegen gordelroos. Ben je vijftig jaar of ouder of heb je een verzwakte weerstand? Dan kan het wel zinvol zijn om je te laten inenten. Overleg dit met de huisarts of je behandelend arts. Ook als je nooit waterpokken hebt gehad, kan een vaccinatie tegen gordelroos helpen. De gordelroosvaccinatie zorgt er niet voor dat je nooit gordelroos krijgt. Wel ben je voor 90 procent beschermd. Krijg je toch gordelroos? Dan zijn de klachten veel milder en is de kans op langdurige klachten kleiner.

Bronnen en expertise

Bronnen

Bij het samenstellen van deze pagina zijn de volgende bronnen geraadpleegd:​

  • ​Zorginstituut Nederland
  • Thuisarts.nl
  • RIVm
  • Kennisbank.serviceapotheek.nl
  • Radboud UMC

Informatie gecontroleerd door expert

De informatie op deze pagina is gecontroleerd door Bas Knopperts. Hij is specialist op het gebied van zorgverzekeringen en een veelgevraagd expert in de media. Bijvoorbeeld bij Radio 1 en het AD

Disclaimer

Het gebruik van de informatie is volledig de verantwoordelijkheid van de lezer. Independer staat niet in voor de medische correctheid, volledigheid en effectiviteit. Bekijk voor meer informatie ook ons redactioneel beleid.

Awards

De zorgverzekering vergelijker van Independer heeft al verschillende prijzen en awards gewonnen, waaronder de WUA Award en de Shopping Award.