Slimme meter: wat heb je eraan?

Wat is een slimme meter? In het kort

• Digitale slimme meter voor gas en stroom: Deze meter meet je stroomverbruik en verzamelt de standen van je gasmeter. 
• Actueel inzicht: Op een scherm zie je elk kwartier je stroomverbruik en elk uur je gasverbruik.
• Automatische meterstanden: Je hoeft niet meer zelf je meterstanden door te geven. Je leverancier en netbeheerder lezen je meter op afstand uit.
• Voor enkel- en dubbeltarief: De meter kan ook het energieverbruik met dubbele tarieven (dag- en nachttarief) meten.
• Meer inzicht in je energieverbruik: Je kunt de slimme meter koppelen aan een energieverbruiksmanager of app voor meer inzicht en besparing.
• Heb je zonnepanelen? Dan houdt deze meter bij hoeveel zonne-energie je teruglevert. Let op: kies wel een slimme meter met gescheiden telwerken.

Vraag je jezelf af: heb ik een slimme meter? Op de afbeelding hieronder zie je hoe het eruit ziet.

Meer inzicht in je energieverbruik

Een slimme meter geeft je meer inzicht in je verbruik. Je energieleverancier leest je meter automatisch uit en stuurt elke maand een verbruiksoverzicht. Zo weet je precies wat je iedere maand verbruikt en hoef je niet op het jaaroverzicht te wachten. 

Je kunt ook een slimme thermostaat of mobiele app aan de slimme meter koppelen. Dan krijg je een nog beter beeld van hoe je energie kunt besparen.

Hoe werkt de slimme meter?

De slimme meter stuurt je gas- en stroomverbruik door via het mobiele netwerk (GPRS) of PLC’s (Power Line Carrier). Het gebruikt geen wifi, dus je hebt hier geen internetverbinding voor nodig.

Een slimme meter heeft verschillende poorten. Elke poort heeft zijn eigen functie voor het versturen en ontvangen van jouw verbruiksgegevens.

Op de P1-poort van je slimme meter kan je een energieverbruiksmanager aansluiten. Hiermee lees je je energieverbruik via een app uit.

De P2-poort verbindt je gasmeter met de slimme meter. Je gasmeter zelf is namelijk niet slim. Hiervoor heb je een moderne gasmeter nodig, want een oude gasmeter verstuurt geen gegevens naar de slimme meter. Daarom vervangt de netbeheerder vaak je gasmeter tijdens het installeren van de slimme meter.

Er is ook een P3-poort en P4-poort. De P3-poort verstuurt je verbruik. En de P4-poort ontvangt en verzamelt de data op de computerserver van de netbeheerder.

Wat kost een slimme meter?

De installatiekosten verschillen per situatie. Laat je de meter installeren wanneer de netbeheerder dit aanbiedt? Dan kost het je niks. Dit geldt ook bij nieuwbouw, renovaties of het installeren van zonnepanelen. 

In andere gevallen kost de slimme meter (elektriciteits- en gasmeter) ongeveer € 72,60 inclusief BTW. Dit geldt als je de meter eerder wilt dan dat de netbeheerder je een aanbod doet. Of als je de slimme meter eerder hebt afgewezen, maar nu toch wilt hebben. 

Meterhuur kosten

Ieder jaar betaal je voor het huren van de meter. Deze kosten betaal je ook bij een gewone meter. 

De meterhuur zit in de netbeheerkosten en dekt het onderhoud, verwerking van standen en huurkosten. De Autoriteit Consument en Markt (ACM) bepaalt jaarlijks de maximale huurprijs. Je betaalt deze kosten direct aan je energieleverancier.

Kosten extra diensten

Kies je voor extra diensten, zoals een slimme thermostaat of een energie-app? Dan rekent de leverancier mogelijk extra kosten. Dit bedrag verschilt per leverancier.

De voor- en nadelen van een slimme meter

Voordelen

1. Meer inzicht in je energieverbruik: Je leest makkelijk je meterstanden af en ontvangt iedere maand een verbruiksoverzicht. Daarnaast kan je de meter koppelen aan een slimme thermostaat of energie-app.
2. Automatisch meterstanden doorgeven: Je slimme meter stuurt automatisch je verbruik van gas en elektriciteit door aan de energieleverancier. Hierdoor hoef je nooit meer thuis te blijven voor de meteropnemer. En je hoeft niet meer zelf je meterstanden door te geven, waardoor je ook geen fouten kan maken.
3. Gratis installatie: Als je netbeheerder een slimme meter aanbiedt, dan betaal je geen installatiekosten.
4. Geen ingeschat verbruik meer: Je energieleverancier weet precies hoeveel je verbruikt, dus je jaarrekening klopt precies. Hiermee voorkom je onverwachte kosten. Je rekening stijgt alleen als je meer verbruikt, of als de energieprijzen stijgen bij een variabel of dynamisch contract.

Nadelen

1. Je bespaart niet direct geld: De slimme meter is alleen een hulpmiddel voor meer inzicht in je energieverbruik. Als je je energieverbruik niet aanpast, dan ga je ook geen kosten besparen.
2. Je privacy is meer kwetsbaar: Sommigen zijn bang dat hun gegevens gehackt of verkocht worden. Maar er zijn strenge regels over wanneer en waarvoor de slimme meter mag worden uitgelezen. Deze processen worden streng gecontroleerd en de netbeheerders zorgen dat je gegevens veilig en beschermd zijn.
3. Onverwacht hogere kosten: Oude draaischijfmeters kunnen door de jaren heen langzamer zijn gaan draaien. Met een nieuwe meter kan het lijken alsof je kosten stijgen, maar eigenlijk heb je daarvoor te weinig energiekosten betaald.

Uitlezen slimme meter

Met een slimme meter lezen je energieleverancier en netbeheerder op afstand je verbruik uit. Vanwege privacy mogen zij dit niet altijd uitlezen. Dit mag alleen op deze momenten: 

• Een keer per jaar voor je jaarlijkse energierekening.
• Twaalf keer per jaar voor je maandelijkse overzichten.
• Wanneer je overstapt naar een andere leverancier of als je verhuist.
• Wanneer dat nodig is voor het beheer of onderhoud van het energienet.

Zelf je slimme meter aflezen

Je kunt op ieder moment zelf de slimme meter aflezen. Op het scherm zie je het recente verbruik. Met een (vaak blauwe) knop op de meter wissel je tussen het dag- en nachttarief. Bij gescheiden telwerken wissel je zo ook tussen levering en teruglevering.

De meeste slimme meters werken ongeveer hetzelfde. Wil je precies weten hoe jouw meter werkt? Pak dan de handleiding erbij voor een stappenplan.

Slimme meter met enkeltarief of dubbeltarief?

Bij een enkeltarief werken meters met één of twee telwerken. Voor een dubbeltarief heb je twee telwerken nodig. Anders kan de meter het dag- en nachttarief niet registreren. Daarom kun je alleen voor een dubbeltarief kiezen als je een slimme meter hebt.

Oude meters gebruiken toonfrequente technologie voor het meten van een dubbeltarief. Maar deze technologie is verouderd en wordt afgebouwd. Hierdoor kunnen oude meters straks niet meer het dal- en piekverbruik meten. Daar heb je dan een slimme meter voor nodig.

Wanneer krijg je een slimme meter?

Heb je nog geen slimme meter? Dan krijg je nog een brief van je netbeheerder met een aanbod. Accepteer je dit aanbod, dan is de meter gratis.

Wil je niet wachten? Je kunt de slimme meter eerder aanvragen, maar dan zijn er vaak kosten aan verbonden.

Is het verplicht?

Een slimme meter is meestal niet verplicht. Je mag het aanbod dus weigeren. Dit doe je door contact op te nemen met je netbeheerder en te zeggen dat je het aanbod afwijst.

Is je oude meter toe aan vervanging, maar je wil geen slimme meter? Dan krijg je een digitale meter die niet op afstand is uit te lezen. Dit noemen we ook wel een niet-slimme of 'domme' meter.

Bij stads- of blokverwarming is de slimme meter wel verplicht, omdat je per gigajoule (GJ) aan warmte afrekent. Alleen een slimme meter kan dit bijhouden, dus je kan niet voor een andere meter kiezen. Maar je kunt wel het uitlezen op afstand uitzetten. Dan moet je zelf jaarlijks de meterstanden doorgeven.

Slimme meter en gegevensbescherming

Een slimme meter houdt je verbruiksgegevens digitaal bij. Hierdoor maken sommige mensen zich zorgen over toegang door hackers. Daarom zijn de privacyregels aangescherpt. Nu mag een energieleverancier alleen op bepaalde momenten je meter uitlezen.

Ook kunnen netbeheerder en energieleverancier niet zien wat het verbruik per apparaat is. Hierdoor weten zij bijvoorbeeld niet wanneer je onder de douche staat.

Daarnaast mogen de netbeheerder en leverancier je verbruiksgegevens niet delen met anderen, tenzij je daar zelf toestemming voor hebt gegeven.

Slimme meter met zonnepanelen

Heb je zonnepanelen en wil je een slimme meter, kies dan een met gescheiden telwerken. Niet alle meters hebben dit standaard. Bij zonnepanelen heb je een slimme meter met vier telwerken nodig. Twee meten hoeveel je ontvangt, twee hoeveel je teruglevert.

Bij salderen wordt teruggeleverde stroom verrekend met je verbruik. Een slimme meter kan hier mee omgaan door de gescheiden telwerken. De enige andere optie is een draaischijfmeter zonder terugloopblokkering. Deze telt terug als je stroom teruglevert aan de energieleverancier.

Op je slimme meter zie je alleen hoeveel zonnestroom je terugstuurt. Je ziet dus niet hoeveel je zonnepanelen opwekken. Dit lees je af via je omvormer of zonnepanelen-app.

Slimme meter gezondheidseffecten

Sommige mensen maken zich zorgen over de straling van een slimme meter. Ieder elektrisch apparaat straalt uit en dus ook deze. Maar de straling van een slimme meter is lager dan die van je mobiele telefoon.

Het stralingsniveau is te vergelijken met een mobiele telefoon dicht bij jouw lichaam:

• Altijd aanstaat;
• Niet belt;
• Jaarlijks maar zes sms'jes of Whatsapp-berichten verstuurt.

Ook straalt de slimme meter alleen uit wanneer deze wordt uitgelezen door de netbeheerder of energieleverancier. Of wanneer deze een signaal aan het mobiele netwerk geeft dat hij er nog is. Dit gebeurt een paar keer per dag. 

Alleen als je een energieverbruiksmanager op je meter aansluit neemt de straling iets toe. Dan is dit te vergelijken met het stralingsniveau van een router of tablet.

Verschil slimme meter, slimme thermostaat en energieverbruiksmanager

Een slimme meter is iets anders dan een slimme thermostaat of energieverbruiksmanager. De slimme meter meet alleen je energieverbruik en kan dit delen met de energieleverancier en netbeheerder. 

Een energieverbruiksmanager is een kastje dat je via de P1-poort aansluit op je slimme meter. Hiermee zie je via een app je stroom- en gasverbruik op dat moment. 

Met een slimme thermostaat bestuur je de temperatuur thuis op afstand en stel je tijdschema’s in. Sommige slimme thermostaten zijn ook energieverbruiksmanagers, zoals de Toon van Eneco.

Slimme meter wel of niet nemen?

Of de slimme meter voor jou een goede keuze is, hangt af van je wensen. Het geeft je beter inzicht in verbruik, waardoor je een beter beeld krijgt hoe je kunt besparen. Heb je zonnepanelen? Dan kun je zien hoeveel energie ze terugleveren.