Nieuwe Energiewet: wat gaat er veranderen?

Wat is de Energiewet?

De nieuwe Energiewet moet Nederland helpen bij de energietransitie. Het vervangt de huidige Gaswet en Elektriciteitswet uit 1998. Deze sluiten niet meer aan bij het huidige en toekomstige energiesysteem. De nieuwe wet is volgens de overheid hard nodig, want tijdens de energietransitie verandert er veel. Denk aan opslag van energie en de toenemende productie van duurzame energie.

De Energiewet is een enorm plan en houdt rekening met Europese regels en het Nederlandse klimaatakkoord. De overheid wil met deze wet:

• Burgers en kleine bedrijven beter beschermen op de energiemarkt
• Het overvolle stroomnet flexibeler gebruiken
• Energieregels versimpelen om de transitie te versnellen

Wanneer gaat de Energiewet in?

De Energiewet ging in op 1 januari 2026.

Wat betekent de Energiewet voor jou?

De Energiewet is een veelomvattend plan en heeft invloed op vrijwel iedereen die een rol speelt in het energiesysteem. Denk aan netbeheerders, leveranciers, en gemeenten. Maar natuurlijk ook jij als eindgebruiker van energie. We lopen een paar veranderingen langs die invloed op jou kunnen hebben.

Bescherming tegen problemen met leverancier

De Energiewet beschermt je tegen onbetrouwbare energieleveranciers. Helaas bleek de laatste jaren dat sommige leveranciers een loopje namen met de regels. Zo werden ongunstige contracten verkocht door opdringerige verkopers.

Met de nieuwe wet moeten leveranciers duidelijker zijn in hun voorwaarden. Ze moeten aan strengere eisen voldoen en de toezichthouder ACM krijgt meer bevoegdheden om dit te controleren.

Ook ben je beter beschermd als je leverancier failliet gaat. In zo’n geval neemt een andere leverancier het klantenbestand van jouw failliete leverancier over. Dat energiebedrijf moet jou dan hetzelfde energiecontract aanbieden als dat je al had. Je krijgt dus niet opeens veel hogere tarieven voorgeschoteld. Iets wat in de afgelopen jaren wel voorkwam.

Nieuwe regels over delen van data

Over jouw energieverbruik bestaan veel gegevens. Bijvoorbeeld op welke momenten je het meeste energie verbruikt. Het wordt makkelijker om je data zelf in te zien en te delen, als je dat wilt. Zo kun je die data bijvoorbeeld gebruiken om energiecontracten te vergelijken en het beste aanbod te vinden.

Daarnaast moeten partijen die jouw data beheren voldoen aan nieuwe privacy- en beveiligingsregels.

Modelcontracten voor vast en variabel

Energieleveranciers moeten een modelcontract aanbieden voor zowel een vast als variabel contract. Een modelcontract is een voorstel met dezelfde voorwaarden bij iedere leverancier. Dat maakt het voor jou makkelijker om contracten te vergelijken.

Momenteel is een modelcontract alleen verplicht bij een variabel contract en daar komt dus ook een vast modelcontract bij. Dat betekent dat eigenaren van zonnepanelen recht krijgen op een vast contract bij iedere leverancier. Een mogelijkheid die deze groep momenteel niet heeft.

Daarnaast moeten energieleveranciers die meer dan 200.000 klanten hebben verplicht een dynamisch contract aanbieden.

Stroomnet flexibeler gebruiken

Het energiesysteem verandert. Zo maken we steeds meer gebruik van elektriciteit en dat wordt steeds vaker lokaal opgewekt. Denk aan zonnestroom. De overheid wil meer flexibiliteit op het stroomnet. Zo kun je straks meerdere energieleveranciers hebben. Bijvoorbeeld één voor je laadpaal en één voor de rest van je huis. Dan moet je wel meerdere slimme meters hebben.

Ook kan iedereen zelf actief worden op de energiemarkt. Bijvoorbeeld via een energiegemeenschap, waarin je met een groep mensen en bedrijven zelf elektriciteit opwekt, verbruikt en verkoopt. 

Of je kunt je overschot aan zelf opgewekte zonnestroom via een tussenpartij verkopen aan andere huishoudens. Naast eindgebruiker, kun je met de nieuwe Energiewet dus ook meer energieproducent zijn.

Energiewet en zonnepanelen

Heb je zonnepanelen? De Energiewet zorgt voor duidelijkheid over je terugleverkosten. Je leverancier moet vertellen of je die betaalt en hoeveel.

Als je zonnepanelen combineert met een dynamisch contract, krijg je soms te maken met een negatieve terugleververgoeding. Dan moet je dus betalen om je overtollige zonnestroom terug te leveren. Met de nieuwe Energiewet mag die terugleververgoeding nooit negatief zijn.

De salderingsregeling valt niet binnen de Energiewet en wordt behandeld in een ander wetsvoorstel.